Author: Kardem

1. Zamanlama: Formun doldurulması ve gerekli belgelerin teslim edilmesi için belirlenen son tarih olan 30 Nisan 2024 Salı gününe kadar bu işlemlerin tamamlanmış olması gerekiyor.

1. İlişkili Kişilerle Yapılan İşlemler: Formda, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım/satım işlemleri ile ilgili detaylı bilgilerin doğru bir şekilde girilmesi gerekiyor. Bu işlemlerle ilgili net tutarların 30.000 TL’nin altında olması durumunda bilgi verilmesine gerek bulunmamaktadır. Form, kontrol edilen yabancı kurum ve ortaklarla olan işlemleri de içermektedir.
2. Kurumlar Vergisi Beyannamesi Ekinde Gönderme: Doldurulan form, kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte ilgili vergi dairesine elektronik olarak gönderilmelidir.
3. Özel Hesap Dönemi: Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerin de bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satım işlemleri ile ilgili olarak formu doldurmaları ve kurumlar vergisi beyannamesi ekinde bağlı bulundukları vergi dairesine göndermeleri gerekmektedir.
4. Serbest Bölgeler ve Teknoparklar: Bu tür alanlarda faaliyet gösteren kurumlar vergi istisnasından yararlanabilir, ancak ilişkili kişilerle gerçekleştirilen işlemleri beyan etmek zorundadırlar.
5. Şubelerin Durumu: Türkiye’deki kurumların serbest bölgelerdeki veya yurt dışındaki şubelerinin ayrıca form doldurma yükümlülüğü yoktur. Ancak ana merkezleri bu işlemleri beyan etmek zorundadır.
6. Yatırım Fonları: Kurumlar vergisinden istisna edilmiş olsa bile, tüm kurumlar vergisi mükellefleri formu doldurmalıdır. Ancak, eğer belirtilen işlemler gerçekleşmemişse form doldurulmayabilir.
7. Emsallere Uyumluluk: İşlemlerin emsal fiyat veya bedel üzerinden gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılmaksızın, ilişkili kişilerle yapılan tüm işlemlerin tutarları formda belirtilir.
8. Cezai Yaptırımlar: Formun eksik veya hatalı doldurulması durumunda Vergi Usul Kanunu’na göre cezai yaptırımlar uygulanabilir. Bu cezalar, maliyet ve zaman açısından önemli olabilir.
9. TF Raporu ile Uyum: Form, yıllık Transfer Fiyatlandırması Belgelendirme Raporu ile uyumlu olmalıdır. Bu uyumu sağlamak için rapor hazırlık çalışmalarına zamanında başlanmalı ve yeterli kaynak ayrılmalıdır.
10. Faturası alınan ancak henüz teslim alınmayan mallar da dahil olmak üzere, ticari mal alımlarının tümü formda belirtilmelidir. Yoldaki mallar için fatura alındığı ve kayda alındığı durumda, bu mallar ticari mal alımı olarak değerlendirilir ve ilgili bölümlerde formda gösterilmelidir.
11. Formda iade, iskonto ve diğer indirimler düşüldükten sonra kalan net tutarlar belirtilecektir.
12. KDV ve ÖTV’ye benzer BSMV ve Özel İletişim Vergisi gibi diğer işlem vergilerinin de formda belirtilecek tutarlara dâhil edilmemesi, tutarların işlem vergisiz olarak belirtilmesi gereklidir.
13. Sermaye veya kâr payı oranı ne olursa olsun kurumların gerçek kişi ortakları “İlişkili kişi” oldukları için kurum tarafından gerçek kişi ortaklara yapılan ücret ödemelerinin forma dâhil edilmesi gerekmektedir.
14. Transfer fiyatlandırmasına ilişkin işlemlerde kullanılan yöntemlerin belirlenmesi ve işlemlerin doğru bir şekilde değerlendirilmesi önemlidir. Bu yöntemlerin seçimi, işlev ve risk analizlerine dayanmalı ve her işlemin özel şartlarına uygun olarak belirlenmelidir. Seçilen yöntemin diğer mevcut yöntemlerle karşılaştırmalı olarak incelenmesi gerekmektedir. Form III’deki tabloda alım ve satım tutarlarının kullanılan transfer fiyatlandırması yöntemleri bazında dağıtılması gerekmektedir. Bu da, ilişkili işlem tiplerine göre yöntemlerin doğru bir şekilde seçilmesi ve alım-satım tutarlarının yöntem bazında ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği anlamına gelir.
15. Kurumun yurt dışı iştiraklerine ilişkin bilgilerin belirlenmesi ve doldurulması konusunda bir tereddüt bulunmaktadır. Ancak, görüş ve değerlendirmelere göre, bu bilgilerin sadece kontrol edilen yabancı kurumlar için doldurulması gerekmektedir. Yani, sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının en az %50’sine sahip olunan yurtdışı iştiraklerin bilgileri tabloya yazılmalıdır. Eğer kontrol edilen yabancı kurum şartlarını taşıyorsa, serbest bölgelerdeki iştiraklerin bilgileri de belirtilmelidir.
16. Örtülü sermaye uygulamasına ilişkin bilgilerin doldurulmasıyla ilgili olarak, bazı soruların cevapları açıklığa kavuşturulmalıdır. Örtülü sermaye durumunun varlığına bakılmaksızın, ortak veya ortakla ilişkili kişilerden alınmış bir borç bulunması halinde Tablo V doldurulmalıdır. Faiz ödenmemiş olsa bile, yabancı para cinsinden borçlanmalarda kur farkı giderleri dikkate alınmalıdır ve bu bilgiler Tablo V’de belirtilmelidir. Ticari borçlar örtülü sermaye kapsamında değerlendirilmeyebilir, ancak her durumda şirketin kendi faaliyetlerine göre analiz edilmelidir. Yabancı para cinsinden borçlanmalarda kur farkları, borcun alındığı tarihteki döviz kuru esas alınarak belirlenmelidir.

Bu değişikliklerle birlikte, bağımsız denetime tabi olma eşik değerleri ve tabi tutulacak şirketlerin kapsamı güncellenmiştir. Bağımsız denetime tabi olacak şirketler için aşağıdaki eşik değerler belirlenmiştir:

• Aktif toplamı: 150 milyon Türk Lirası
• Yıllık net satış hasılatı: 300 milyon Türk Lirası
• Çalışan sayısı: 150 kişi

Bağımsız denetime tabi olma ölçütleri özel olarak belirlenen şirketler dışında kalan ve tek başına veya bağlı ortaklıklar ve iştiraklerle birlikte sayılan üç ölçütten en az ikisinin eşik değerlerini art arda iki hesap döneminde aşan şirketler bağımsız denetime tabi olacaktır.

Bağımsız denetime tabi şirketler;

• Söz konusu ölçütlerden en az ikisine ait sınırların art arda iki hesap döneminde altında kalması ya da
• Bir hesap döneminde söz konusu ölçütlerden en az ikisinin sınırlarının %20 veya daha fazla altında kalması durumlarında, takip eden hesap döneminden itibaren bağımsız denetim kapsamından çıkacaklardır.

Ayrıca, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun düzenlemesine tabi olan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar arasına yeni kriterler eklenmiştir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından lisans, sertifika veya yetki belgesi alıp bu kurumun düzenlemelerine tabi olarak faaliyet gösteren ve bağımsız denetim yükümlülüğü bulunan şirketler, bağımsız denetime tabi olacaklar arasına dahil edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından düzenleme ve denetime tabi ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları, bağımsız denetime tabi olacaklar arasına alınmıştır.

Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları da bağımsız denetime tabi olacaklar listesine eklenmiştir.

Bu karar, 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir.

Kurumlar Vergisi Beyannamesi Değişiklikleri:

İstisna ve İndirimler Bölümünde Değişiklikler:

• İştirak kazançlarına ilişkin kodlar ve açıklamalar güncellenmiştir.
• Yurtdışı iştirak kazançlarına ilişkin yeni kodlar eklenmiştir.
• Sponsorluk harcamaları ve çeşitli yardımlar için yeni kodlar eklenmiştir.

Vergi Bildirimi Bölümündeki Değişiklikler:

• Bazı vergi kalemleri kaldırılmıştır.

Ekler Bölümündeki Değişiklikler:

• Enflasyon düzeltmesine ilişkin bilgilerin beyan edilmesine yönelik düzenlemeler yapılmıştır.
• Teknoloji geliştirme bölgelerinde elde edilen kazançlar için kodlar güncellenmiştir.
• Yeni istisnalara ilişkin bilgilerin beyan edilmesine yönelik tablolar eklenmiştir.

Özel Şirketlere İstisna Uygulaması:

• Bazı istisnalardan sadece anonim şirketlerin yararlanması engellenmiştir.

2024/1 Kurum Geçici Vergi Beyannamesi Değişiklikleri:

İstisna ve İndirimler Bölümünde Değişiklikler:

• İştirak kazançları ve diğer vergi kalemleri için kodlar ve açıklamalar güncellenmiştir.

Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler Bölümü:

• Yeni istisna ve indirimler için kodlar eklenmiştir.

Ekler Bölümündeki Değişiklikler:

• Teknoloji geliştirme bölgelerinde elde edilen kazançlar için kodlar güncellenmiştir.
• Kanunen kabul edilmeyen giderler tablosundaki bazı kalemler kaldırılmıştır.

Bilanço Beyanı Zorunluluğu:

• Geçici vergi beyanlarında Tek Düzen Hesap Planı kullanan mükelleflerin cari döneme ilişkin bilanço bilgilerini beyan etmeleri zorunlu hale getirilmiştir.

Bu değişiklikler, beyanname süreçlerindeki detayları ve vergi ödeme hususlarındaki güncellemeleri içermektedir. Mükelleflerin güncellenmiş beyannameleri dikkatlice incelemesi ve gereken bilgileri doğru bir şekilde beyan etmesi önemlidir.

1/4/2024 tarihli R.G’de “Reeskont ve Avans İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranlarının Tespiti” hakkında Tebliğ yayımlandı.

Buna göre, vadesine en çok 3 ay kalan senetler karşılığında yapılacak reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz oranı yıllık yüzde 50,75; avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranı ise yıllık yüzde 51,75 olarak tespit edilmiştir.

1 seri numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’ne eklenen ve “40. Yabancı Paraların ve Altın Hesaplarının Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarına Dönüştürülmesinden Elde Edilen Kazançlara İlişkin İstisna Uygulaması” başlığını taşıyan bölümdeki “40.3.1.1. Yabancı paraların dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançlarına ilişkin istisna” başlıklı alt bölüm, Danıştay Üçüncü Dairesi tarafından iptal edilmiştir.

Bu kararın gerekçesi, Kanun’da belirli konularda yöntem veya uygulama belirlemeyen bir durumun bulunması ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bu konuda yetki verilmemesidir. Dolayısıyla, Tebliğ’in bu konuda usul ve esasları belirlemesinin ve mükelleflere yükümlülük getirmesinin hukuka uygun olmadığı belirtilmiştir.

İptal edilen bölümde, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun geçici 14. maddesi çerçevesinde yabancı paraların dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançlarının nasıl işleneceği ve istisna uygulamasının nasıl olacağına dair ayrıntılı açıklamalar bulunmaktadır. Bu açıklamalara göre, birden fazla hesap bulunması durumunda hesaplara giriş sırasının (FIFO yöntemi) kullanılması gerektiği, dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kambiyo kârının istisna uygulanacak kısmının Türk Lirasına dönüştürülen yabancı paraların oranına göre belirleneceği ve benzeri konulara açıklık getirilmiştir.

Ancak, Danıştay’ın kararıyla bu açıklamalar iptal edilmiş ve ilgili bölümdeki düzenlemelerin yürürlükten kalkması sağlanmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi internet sitesinde, bu kararın not edildiği ancak ayrıca bir açıklama yapılmadığı ifade edilmektedir. Bu durumda, söz konusu Tebliğ’in ilgili bölümündeki düzenlemelerin artık geçerli olmadığı ve Kanun’un kendisine dayanarak hareket edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.