Author: Kardem

4 Eylül 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ ile ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlenerek, bu tarihten itibaren 6 ay süreyle geçerli olmak üzere, ihracat bedellerin %80’nin yurda getirilmesi tekrar zorunlu hale getirilmişti.

Bahsi geçen tebliğ ile verilen yetkiye istinaden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından konuya ilişkin hazırlanan ve uygulamanın detaylarının yer aldığı 6 Eylül 2018 tarihli “İhracat Genelgesi” yayımlanmış ilerleyen süreçte ise şartların iyileşmesi sebebiyle T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 3 Mart 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ana Tebliğ’de değişiklik yapan Tebliğ ile ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve Resmi Gazete’nin 4 Eylül 2018 tarihli sayısında yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-32/48)’de “6 ay” olarak belirtilen yürürlük süresi “1 yıl” olarak değiştirilerek ihracat bedellerinin yurda getrilmesi ve %80’inin bir bankaya satılmak suretiyle TL’ye çevrilmesi zorunluluğu 4 Eylül 2019 tarihine kadar uzatılmıştı.

Konuya ilişkin değerlendirmelerimize 2018/13, 2018/31 ve 2019/25 sayılı Bültenlerimizde yer verilmişti.

Bu defa Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 25.03.2019 tarih ve 6675 sayılı yazısına istinaden bahsi geçen 6 Kasım 2018 tarihli İhracat Genelgesi’nin “İhracatçının Serbest Kullanımına Bırakılan Dövizler” başlıklı 22. maddesinin birinci fıkrasına “5.000,- ABD doları veya karşılığı Türk lirasını geçmeyen tutardaki İhracat İşlemleri” ibaresi eklenmiş olup Genelgenin anılan 22’nci maddesi aşağıdaki son şeklini almıştır.

İhracatçının Serbest Kullanımına Bırakılan Dövizler

MADDE 22 – (1) Hizmet ihracatı, transit ticaret, Türkiye’de ikamet etmeyenlere özel fatura ile yapılan satış, Türkiye’de ikamet etmeyenlere KDV hesaplanarak yapılan satış, mikro ihracat ve 5.000,- ABD doları veya karşılığı Türk lirasını geçmeyen tutardaki ihracat işlemlerinde bedellerin tamamının tasarrufu serbesttir.

(2) CFR ve CIF teslim şekline göre gerçekleştirilen ihracatta, navlun ve sigorta bedeli ile kiracının satın alma hakkı bulunmayan finansal ve ticari kiralama sözleşmesi çerçevesinde elde edilen kira bedelleri hizmet bedeli döviz olarak kabul edilir.

Söz konusu değişiklik ile 5.000,- ABD doları veya karşılığı Türk lirasını geçmeyen tutardaki ihracat işlemlerinin bedellerin tamamının tasarrufu serbest bırakılmıştır.

 

Son dönemlerde ikinci el oto alım satımı ile iştigal eden ve galerici olarak adlandırılan esnaf grubunun yapısal ve kronik sorunlarına peşpeşe güzel dokunuşlar gerçekleştirildi.

Bunlardan ilki, geçtiğimiz yıl ikinci el oto alım satımı ile iştigal eden mükelleflerin rahatlatılması, kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla 7104 sayılı Kanun ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nda yapılan “İkinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmaz ticaretiyle iştigal eden mükelleflerce, katma değer vergisi mükellefi olmayanlardan (mükellef olanlardan istisna kapsamında yapılan alımlar dahil) alınarak vasfında esaslı değişiklik yapılmaksızın satılan ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmazların tesliminde matrah, alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır.” düzenlemesiydi.

Nitekim bu düzenleme yapılmazdan evvel, KDV’siz alınan aracın satışı esnasında (maliyet + kar/komisyon) toplam satış bedeli üzerinden KDV hesaplanmakta, doğan vergi ise esnafa ve nihai tüketiciye haksız ve ağır gelmekteydi. O sebeple de bu sorun sektörde kayıt dışılığı teşvik etmekteydi. Çünkü her sorun kendi çözümünü üretiyordu; oto galericiler bu durumdan kaçınmak için alım satımını yaptıkları araçları kendi üzerlerine almaksızın, doğrudan müşterisini bulduktan sonra alıcının adına devrederek neticede yine aradaki komisyon kadar belge düzenliyorlardı. Hiç belge düzenlenmemesi durumunda ise işlem tamamen kayıtdışı gerçekleşiyordu.

Bu sorunun çözümü amacıyla, 7104 sayılı Kanun ile 3065 sayılı Kanunun (23/f) maddesi yukarıda yer aldığı şekilde değiştirilerek, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle uğraşan mükellefler tarafından KDV mükellefi olmayanlardan (mükellef olanlardan istisna kapsamında yapılan alımlar dâhil) alınarak vasfında esaslı değişiklik yapılmaksızın satılan ikinci el motorlu kara taşıtı tesliminde KDV matrahı, alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutar olarak belirlendi.   Yapılan bu değişiklikle, KDV mükellefi olmayanlardan veya istisna kapsamında KDV ödenmeksizin alınan ikinci el motorlu kara taşıtlarının satışında düzenlenecek faturalarda alış bedeli ile satış bedeli arasındaki fark üzerinden KDV hesaplanması sağlandı. Aslında olması gereken mevcut fiili durum, resmi hale getirilmiş oldu.

Ancak kervan yolda düzülür misali, bazı hususların gözden kaçmış olduğu uygulamada ortaya çıktı.  Çünkü sektördeki sorunlardan bir tanesi de binek otomobillerde KDV indirimi sorunu idi. KDV Kanununun mantığı gereği bir mal alınırken yüklenilen KDV’nin o malın satışı esnasında hesaplanan KDV ile kıyaslanması ve aradaki farkın ödenecek KDV olarak beyan edilip ödenmesi esastır. Gelir Vergisinin mantığı gereği yine o malın alımı için katlanılan (KDV hariç) maliyetin o malın satımı esnasında tahakkuk eden (Hesaplanan KDV hariç) satış bedeli ile kıyaslanması ve aradaki farkın kar/zarar hesabına alınması esastır.  O sebeple KDV’nin indirim konusu yapılmak yerine maliyet olarak dikkate alınıp hasılat ile kıyaslanmak zorunda bırakılması her iki Kanunun da işleyiş sistemine ters gelmekte bu durum hesaplama, kayıt ve beyanlarda mantık hatası vermektedir.

Bilindiği üzere (esas faaliyet konusu bunların işletmeciliği olanlar hariç olmak üzere) binek otomobillerin alımında ödenen KDV indirim konusu yapılamamakta, gider ve maliyet olarak dikkate alınmaktadır. Oysa aynı binek otomobilin satışı esnasında ise %1 KDV’li fatura düzenlenmektedir.

Örneğin; sürücü kursu, taksicilik şirketi, rent a car gibi (esas faaliyet konusu binek oto ile işletmecilik yapmak olan) şirketlerden ikinci el olarak satın alınan binek otomobil nedeniyle ödenen %18 KDV indirilemeyerek maliyete dahil edilmekte, bunların tekrardan satışa konu olması durumunda ise %1 KDV hesaplanarak tahsil ve beyan edilmektedir. Bu durum ise “İnd KDV – Hes. KDV”, “maliyet-hasılat” denklemlerini bozmaktadır.

Bu sorunun aşılması için de, 22/03/2019 tarih ve 30722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 845 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile; ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden mükelleflerin, %18 oranında KDV ödeyerek satın aldıkları araçların satışında da % 1 yerine % 18 oranında KDV hesaplamalarına imkan tanındı. 22 Mart 2019 tarihinden itibaren yürürlüğe giren bu düzenleme sayesinde, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden mükelleflerin; sürücü kursu, taksicilik şirketi, rent a car gibi esas faaliyet konusu bunların işletmeciliği olan mükelleflerden %18 KDV ödeyerek aldıkları ikinci el binek otomobilleri yine % 18 KDV hesaplayarak satmalarına imkan sağlanmış oldu.

Aynı gün içerisinde Hazine ve Maliye Bakanlığının web sitesine, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti ile iştigal eden mükellefler tarafından alım satıma konu edilen binek otomobillerinin alış belgelerinde gösterilen KDV tutarlarının indirim konusu yapılmasının 22 Mart 2019 tarihi itibariyle uygun görüldüğüne ilişkin tebliğ taslağı kamoyunun bilgisine sunuldu.

Akabinde bu taslak, 26 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Tebliğ olarak 22/03/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 28/03/2019 tarih ve 30728 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Tebliğe göre, İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti ile iştigal eden mükellefler, 22/03/2019 tarihinden sonra alım-satıma konu etmek üzere satın aldıkları binek otomobillerin alış belgelerinde gösterilen KDV’yi indirim konusu yapabilecekler.

Bu mükelleflerce;

– %1 KDV oranı uygulanarak satın alınan binek otomobillerinin tesliminde %1,

– %18 KDV oranı uygulanarak satın alınan binek otomobillerinin tesliminde %18

KDV oranı uygulanacaktır.

Diğer taraftan, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti ile iştigal eden mükellefler tarafından 22/03/2019 tarihinden önce (satılmak üzere) alınan, ancak 22/03/2019 tarihi itibarıyla henüz satılmamış olup, ticari mal stoklarında bulunan binek otomobillerinin alış belgelerinde gösterilen ve daha önce indirim konusu yapılamayan KDV tutarlarının, bu araçların teslim edildiği döneme ilişkin KDV beyannamesinde indirim konusu yapılması uygun görülmüştür.

Ancak, söz konusu binek otomobillerin daha önce maliyetine dahil edilen KDV tutarlarına ilişkin kayıtların düzeltilmesi gerektiği tabiidir.

İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti ile iştigal eden mükelleflerin alım-satım amacı dışında satın aldıkları ve işletmede kullandıkları binek otomobillerinin alış belgelerinde gösterilen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı tabiidir.

İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti ile iştigal edenler, İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında işletmesi adına yetki belgesi alan tacirler ile esnaf ve sanatkârlardır.

İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti ile iştigal etmekle birlikte henüz yetki belgesi almamış olanlar, anılan Yönetmeliğe göre yetki belgesi alınması için verilen süre ile sınırlı olmak üzere yetki belgesi olmaksızın, bu kapsamda işlem yapabilirler.

Tebliğde yer alan ve yukarıda özetlenen düzenleme sonrası, sektörde son derece gereksiz yere yaşamak zorunda kalınan, ticaretin işleyişine aykırı olduğu gibi kanunların dahi işleyiş sistemine ve mantığına da aykırı olan sorunlardan bir tanesi daha çözüme kavuşturulmuş oldu.

Yukarıda yer alan açıklamaların yer aldığı ikincil mevzuatta, örneklere yer verilmediği için konu soyut kalmakta o sebeple fiili uygulayıcıları haricinde, daha önce böyle bir durumla karşılaşmamış ilgililer konuyu canlandırmakta güçlük çekmektedirler.

Konuya açıklık getirmesi amacıyla değişik varyasyonlara göre hazırlanan örnekler aşağıdaki gibidir.

(Geçtiğimiz yıl yaşanan kur atakları karşısında alınan ekonomik tedbirler kapsamında ticari araçların teslimindeki %18 KDV oranı  %1’e indirilmiş ve bu indirim önce 31/03/2019 tarihine kadar uzatılmış akabinde 21 Mart 2019 tarlihli Resmi Gazetede yayımlanan 843 sayılı Karar ile 30 Haziran 2019 olarak yeniden revize edilmiştir.  Normalde 31.06.2019 tarihine kadar ticari araç alım satımlarında KDV oranı geçici olarak %18 yerine %1 olmasına karşın daha iyi anlaşılabilmesi için örneklerde bu durum ihmal edilmiştir.)

Örnek 1 : Öğretmen Ali, 90.000,00 TL’ye satın aldığı otomobilini, model yükseltmek için mesai arkadaşı Öğretmen Bekir’e 100.000,00 TL’ye satmıştır.

Alıcı ve satıcı devlet memuru olup her ikisinin de gerçek usulde mükellefiyet kaydını gerektirir bir durum söz konusu değildir. Kâr amacı gütmeksizin gerçekleşen arızi nitelikteki bu alışverişten dolayı gerek alıcının gerekse satıcının vergisel yönden herhangi bir mükellefiyet kaydı açtırma, beyan ve bildirimde bulunma vb ödev ve yükümlülükleri yoktur.

Örnek 2 : Öğretmen Ali, 90.000,00 TL’ye aldığı otomobilini model yükseltmek için oto galericilik yapan arkadaşı Cemil’e 100.000,00 TL’ye satmıştır. Cemil ise otomobili aynı gün içerisinde ortak arkadaşları Bekir’e 110.000,00 TL’ye satmıştır.

Cemil (İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında) ticari faaliyet yapan gerçek usulde gelir vergisi ve KDV mükellefiyeti olan, bilanço usulüne tabi bir mükelleftir. Cemil, tevkifat yapmaksızın Öğretmen Ali adına gider pusulası düzenleyerek önce otomobili portföyüne almalıdır.  Bu şekilde düzenleyeceği belgede yer alan tutar aynı zamanda Galerici Cemil’in gelir vergisi açısından Satılacak! Malının! Maliyeti olacaktır.

Akabinde satış gerçekleştiğinde Cemil tarafından mükellefiyet durumuna bakmaksızın Bekir adına toplamda 110.000,00 TL fatura kesilmesi gerekmekte olup fatura satırlarının içeriğinin aşağıdaki gibi olması gerekir;

A	Maliyet /Araç Alış Bedeli	100.000,00
b= [ (a-d) / 1,01]	Alış Satış Farkı (Komisyon veya kazanç)	9.900,99
c= (b * 0,01)	%1 KDV (Komisyona isabet eden)	99,01
d= (a+b+c)	Toplam Tutar / Araç Satış Bedeli	110.000,00

 

Düzenlenen bu faturanın 100.000,00 TL’lik kısmının “Özel Matrah Şekline Tabi İşlemlerde Matraha Dahil Olmayan Bedel” satırına alınması gerekmektedir.

Alış satış arasındaki KDV hariç fark olan 9.900,99 TL ile ve bu tutara isabet eden %1 oranındaki 99,01 TL’nin ise “Tevkifat Uygulanmayan İşlemler“ satırına alınması gerekmektedir.

”Teslim ve Hizmetlerin Karşılığını Teşkil Eden Bedel” toplamının ise 99.900,99 TL olması gerekmektedir.

Örnekte görüldüğü üzere; Galerici Cemil, alış esnasında KDV indiremediği halde eskiden satış esnasında 110.000,00 TL’nin tamamı üzerinden KDV ayrıştırması gerekirken, 7104 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrası, alım satım arasındaki net fark içinden KDV ayrıştırma imkanına kavuşmuş bu suretle bu alış veriş işleminde yarattığı net katma değer kadar ( 9.900,99 TL) üzerinden (%1 oranında 99,01 TL) net KDV hesaplar duruma gelmiştir.

Bu durumda Galerici Cemil açısından [(YİS – STMM)= Brür Kar] denklemi [(109.900,99 – 100.000,00) = 9.900,99 TL] şeklinde olacak, [(Hes. KDV – İnd KDV)= Ödn. KDV] denklemi ise  [(99,01 – 0)= 99,01 TL] şeklinde olacaktır.

Örnek 3 :  Araba kiralama (Rent A Car) faaliyeti haricinde başkaca bir faaliyeti bulunmayan  Bay Acar, sezon başında işletmek üzere 118.000,00 TL’ye sıfır otomobil satın almıştır. Araç alış bilgileri aşağıdaki gibidir.

a= (g/1,18) / (1+35)	Aracın Vergisiz Bedeli	74.074
b (Kanuni oran)	ÖTV Oranı	0,350
c =(a*b)	ÖTV Tutarı	25.926
d (Kanuni oran)	KDV Oranı	0,180
e=(a+b) * (1+d)	KDV Tutarı	18.000
f= (c+e)	Vergiler Toplamı	43.926
g= Fatura toplamı, yahut (a+f)	Genel Toplam	118.000

 

Esas faaliyet konusu oto kiralama işi olması nedeniyle Bay Acar, bu amaçla satın almış olduğu araca ilişkin faturada yer alan 18.000,00 TL KDV’yi indirim konusu yapabilecektir.

Bay Acar, kiralama faaliyetinde kullanmak üzere satın aldığı sıfır otomobili kısa bir müddet işlettikten sonra müşteri memnuniyeti sağlamadığı gerekçesiyle döviz artışını dikkate alarak TL bazında aynı fiyata galericilik yapan Cemil adlı esnafa satmıştır.

Acar tarafından Cemil adına (100.000,00 + 18.000,00)= 118.000,00 TL tutarında KDV dahil araç satış bedeli faturası tanzim edilmesi gerekmektedir.

Yeni duruma göre Galerici Cemil, mükellefiyeti adına düzenlenen faturada yer alan 18.000,00 TL’yi indirim konusu yapabilecek, kendisi için ticari emtia mahiyetindeki aracın bedeli olan 100.000,00 TL’yi ise ticari emtia kapsamında stoklara alacaktır.

Örnek 4 : Galerici Cemil, esas faaliyet konusu oto kiralama işi olan Acar adlı mükelleften KDV dahil (100.000,00 + 18.000,00)= 118.000,00 TL’ye satın aldığı binek otoyu, kur artışının da etkisiyle %18 KDV dahil (118.644,07 + 21.355,93)=140.000,00 TL’ye  mali danışmanlık hizmeti aldığı X-YMM A.Ş.’ye satmıştır.

Galerici Cemil, alışı esnasında %18 KDV ödediği bu araç için satışı esnasında da %18 KDV hesaplamıştır.

X-YMM A.Ş., esas faaliyet konusu mali danışmanlık olması nedeniyle satın almış olduğu binek otoya ait adına düzenlenen faturada yer alan 21.355,93 TL tutarındaki KDV’yi indirim konusu yapamayacak, KDV dahil (118.644,07+21.355,93)=140.000,00 TL tutarındaki araç alım bedelini diğer masraflarla birlikte 254 nolu Hesaba almak suretiyle aktifleştirecek ilk yıl için KDV dahil toplam maliyet bedeli üzerinden kıst amortisman hesaplayacaktır. (İndirim konusu yapılamayan bu KDV’nin gider yazılması mümkündür)

Örnek 5 : (İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında) Galericilik yapmakta olan Cemil, X-YMM A.Ş.’den %1 KDV dahil 100.000,00 TL’ye almış olduğu ikinci el binek otomobili KDV dahil 110.000,00 TL’ye herhangi bir müşteriye ( vergiden muaf çiftçiye, öğretmene, X A.Ş’ye, Y Ltd. Şti.’ye vs, vs) satmıştır.

Bu durumda;

– Alış işlemi esnasında X -YMM A.Ş. tarafından Cemil adına  %1 KDV’li (99.009,90 + 990,10) = 100.000,00 TL tutarında fatura kesilmesi,

– Satış işlemi esnasında ise Cemil tarafından yeni alıcı adına yine %1 KDV’li (108.910,89 + 1.089,11)=  110.000,00 TL tutarında fatura kesilmesi,

gerekmektedir.

Bu durumda Galerici Cemil, alım satım esnasında yarattığı (108.910,89- 99.009,90)= 9.900,99 TL tutarındaki katma değerin (1.089,11- 990,10)= 99,01 TL tutarındaki KDV’sini Hazineye ödeyecektir.

Örnek 6 : (İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında) Galericilik yapmakta olan Cemil, Y İnşaat A.Ş.’den (%18 KDV dahil) 100.000,00 TL’ye almış olduğu (ticari araç kapsamındaki) ikinci el açık kasa pikapı KDV dahil 110.000,00 TL’ye herhangi bir müşteriye ( vergiden muaf çiftçiye, öğretmene, X A.Ş’ye, Y Ltd. Şti.’ye vs, vs) satmıştır.

Bu durumda;

– Alış işlemi esnasında Y İnşaat A.Ş. tarafından Cemil adına  %18 KDV’li (84.745,76+15.254,24)= 100.000,00 TL tutarında fatura kesilmesi,

– Satış işlemi esnasında ise Cemil tarafından yeni alıcı adına yine %18 KDV’li (93.220,34 + 16.779,66) 110.000,00 TL tutarında fatura kesilmesi,

Bu durumda Galerici Cemil, alım satım esnasında yarattığı (93.220,34 – 84.745,76)= 8.474,58 TL tutarındaki katma değerin (16.779,66 – 15.254,24) = 1.525,42 TL tutarındaki KDV’sini Hazineye ödeyecektir.

Örnek 7 : (İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında) Galericilik yapmakta olan Cemil, herhangi bir mükelliyet kaybı bulunmayan, çiftçilik yapmakta olan Dursun’dan 100.000,00 TL’ye almış olduğu (ticari araç kapsamındaki) ikinci el açık kasa pikapı 110.000,00 TL’ye herhangi bir müşteriye ( vergiden muaf çiftçiye, öğretmene, X A.Ş’ye, Y Ltd. Şti.’ye vs) satmıştır.

Bu durumda;

– Alış işlemi esnasında Çiftçi Dursun adına Cemil tarafından Cemil 100.000,00 TL tutarında gider pusulası düzenlenmesi,

– Satış işlemi esnasında ise Cemil tarafından yeni alıcı adına fatura kesilmesi, faturada satış bedelinin tamamı üzerinden değil, alım-satım arasındaki fark üzerinden %18 oranında KDV ayrıştırılması gerekmektedir.

Bu durumda Galerici Cemil, alım satım esnasında yarattığı (108.474,58 – 100.000,00)= 8.474,58 TL katma değerin [(Hesaplanan KDV – İndirilecek KDV= Ödenecek KDV)], (8.474,58 – 0) = 1.525,42 TL tutarındaki vergisini Hazineye ödeyecektir.

Örnek 8 : Galerici Cemil, sürücü kurusu işletmeciliği yapan bir mükellef tarafından eğitim amaçlı kullanılan otobüsü tekrar satmak üzere 118.000 TL’ye satın alarak portföyüne almıştır. Sürücü kursu tarafından satış işlemini müteakip süresinde ve usulünce düzenlenen %18 KDV dahil (100.000,00 +18.000,00)= 118.000,00 TL tutarındaki 28 Şubat 2019 tarihli fatura Galerici Cemil tarafından kabul edilmiş kayıt ve beyanlarına dahil ettirilmek üzere muhasebe ofisine gönderilmiştir.

28/03/2019 tarih ve 30728 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 26 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Tebliğ ile getirilen imkan gereğince Galerici Cemil, (22 Mart 2019 tarihinden önce) adına düzenlenen bu faturada yer alan ve daha önce stoklara alınmış olan 118.000,00 TL’yi 100.000,00 TL olarak düzelterek 18.000,00 TL’lik KDV’yi  isterse indirim  konusu yapabilecektir.

Otobüsü satması durumunda, satış bedeli üzerinden aynı oranda ayrıştırma yaparak KDV hesaplaması ve stoklardan da 100.000,00 TL düşerek Satılan Ticari Mallar Maliyetine eklemesi gerekmektedir.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu, Gümrük İdareleri tarafından alınan vergi resim ve harçlar hariç genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanan usul kanunudur.

Her bir verginin özel kanununda o vergiye ilişkin konular detaylı olarak belirlenmiş olup genel konular için ise Vergi Usul Kanuna atıf yapılmıştır, yahutta Vergi Usul Kanununda konu kesin olarak hükme bağlanmıştır.

Örneğin her bir verginin özel kanununda o vergiye ilişkin beyannamenin ne zaman verileceğine dair hüküm mevcut olmakla birlikte tüm beyannameler için verilme süresinin uzatılmasına ilişkin ortak hüküm ise 213 sayılı VUK’nda mevcuttur.

Nitekim anılan Kanun’un Beyanname verme ve ödeme sürelerinde yetki başlıklı Mükerrer Madde 28’inci maddesine göre “Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, beyannamelerin verilme ve ödeme sürelerinin son gününü, kanunî süresinden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde yeniden belirlemeye yetkilidir.”

Mevcut Kanunlar’ın yürürlüğe girdiği tarihten bu tarafa, ekonomk ve teknolojk gelişmelere bağlı olarak bir beyannamenin hazırlanması için gereken iş ve işlemler ve buna bağlı olarak meslek mensuplarının harcalamaları gereken birim işgücü ihtiyacı artmış, ilaveten üzerine bir de (ÖTV, Ba-BS formları gibi) yeni vergiler ile beyan  ve bildirim türleri uygulamaya girmiş ancak kanunlarda yer alan beyan ve bildirim sürelerinde bir değişiklik olmamıştır.

O sebeple son dönemlerde aşırı yoğunluktan dolayı sık sık beyannamelerin kanuni süresi içerisinde hazırlanmasının gecikmesi nedeniyle meslek mensupları ve mükellefler ile bunların oluşturduğu  mesleki kuruluşların isteği ile beyanname verme sürelerinin uzatılmasının talep edilmesi süreklilik arzeder hale gelmiş, öyleki son 15 yıl içerisinde hemen hemen her yıl yıllık gelir vergisi beyanname verme süresi uzatılmak zorunda kalınmıştır.

İşin acı yönü, özellikle geçtiğimiz son üç ay içerisinde aşırı işyogunluğu ve sorumluluk duygusunun yükseklilğine bağlı stresten dolayı meslek mensuplarının işbaşında vefaat haberleri duyulur olmuştur.

Maliye Bakanlığı bu soruna duyarsız kalmamış, mükellef odaklı ve çözüme dönük yaklaşım sergileyerek, Kanunun verdiği yetkiyi kullanarak, beyannme verme sürelerini bir defaya mahsus olmaksızın kalıcı olarak uzatmıştır.

Bu amaçla, 29 Mart 2019 tarih ve 115 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile, 1 Nisan 2019 tarihinden itibaren verilmesi gereken Muhtasar, Damga Vergisi, Katma Değer Vergisi, Kurumlar Vergisi, Yıllık Gelir Vergisi ve Geçici Vergi Beyannamelerinin verilme süreleri, tek seferde ödenen vergilerde ödeme süresinin, taksitle ödenen vergilerde ise ilk taksit ödeme süresinin son günü bitimine kadar uzatılmıştır. 

Söz konusu Sirküler ile yapılan düzenlemeden sonra, beyanname türleri itibarıyla yeni beyanname verme ve ödeme süreleri aşağıdaki gibi olmuştur;

Beyanname Türü	Beyanname Verilme Zamanı	Ödeme Zamanı
Muhtasar	Takip eden ayın 26’sı	Takip eden ayın 26’sı
Damga Vergisi	Takip eden ayın 26’sı	Takip eden ayın 26’sı
Katma Değer Vergisi	Takip eden ayın 26’sı	Takip eden ayın 26’sı
Yıllık Gelir Vergisi (Basit Usul)	Şubat Ayının son günü	Şubat Ayının son günü
Yıllık Gelir Vergisi	Mart Ayının son günü	Mart Ayının son günü
Kurumlar Vergisi	Nisan Ayının son günü	Nisan Ayının son günü
Geçici Vergi 1. Dönem	17 Mayıs	17 Mayıs
Geçici Vergi 2. Dönem	17 Ağustos	17 Ağustos
Geçici Vergi 3. Dönem	17 Kasım	17 Kasım
Geçici Vergi 4. Dönem	17 Şubat	17 Şubat

 

Tablo tetkik edildiğinde, her bir vergi türü itibariyle beyanname verme süresinin o verginin ödeme süresine ötelendiği görülmektedir. Yani eskiden her bir verginin beyanname verme süresi ile ödeme süresi arasında 2 veya 3 gün boşluk varken bu defa o verginin beyannamesinin verilme süresi ödeme süresine eşitlenmiş/ötelenmiş oldu.

Diğer taraftan kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen mükelleflerin beyanname verme süreleri de yukarıdaki esaslar dahilinde ödeme süresinin son gününe kadar uzamış olmaktadır.

Bu durumda, ödeme sürelerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığından, beyannamenin verilme süresinin son gün/saatinde beyannamede yer alan verginin de ödenmiş olması gerekecektir. O sebeple mükelleflerin nakit dengelerini yeni duruma göre ayarlamaları önem arzetmekteidr.

Beyanname kanuni süresinde vermiş olmakla birlikte, beyanname üzerinden tahakkuk eden verginin tahsilinin/ödemesinin kanuni süresinde yapılmamış olması ise bir diğer usul kanunumuz olan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir.

Söz konusu Kanun’un Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı  başlıklı 51. Maddesine göre; Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı (2 sayılı Cumhurbaşkanı Karar ı05/09/2018 Tarihinden İtibaren geçerli olmak üzere) %2 oranında gecikme zammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesap edilir.Gecikme zammı bir liradan az olamaz.

Kanun metninden de anlaşıcağı üzere, gecikme zammının günlük olarak hesaplanıyor olması dolayısıyla (nasılsa gecikme zammı çok bir şey tutmaz düşüncesiyle), takakkuk eden verginin bir yada birkaç gün sonra ödenmesinde çok sakınca görülmediği düşünülecek olsa da böyle durumlarda vergiye uyumlu mükellef statüsünde olan mükellefler bu statülerini kaybedeceklerinden kendilerine tanınan %5’lik vergi indirimminden faydanlanma haklarını da kaybedeceklerdir. Bu durumda tahakkuk eden vergiyi kanuni süresinde ödemeyen mükellefin kaybı tahmininden daha fazla olacaktır.

O sebeple beyannmae dönemlerinde mükelleflerin meslek mensupları ile sıkı iletişim içesinde olmaları, gerekli bilgi ve belgeleri son günü beklemeksizin ofislere iletmeleri ve muhtemel tahakkuk tutarlarını öğrenerek bu tutarda likit  kalmaları bundan sonra daha  da önem arzetmektedir.

23.03.2019 tarih ve 30723 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No: 25) ile, daha önce yapılan ve yakın zamanda yürürlüğe giren bir takım yasal düzenlemelere ilişkin Ana Tebliğde (Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde) yapılan değişikliklere yer verilmiştir.

Sırasıyla kur farkları, basılı kitap ve süreli yayınların teslimine yönelik KDV istisnası, imalat sanaayi yatırımlarıma ilişkin iade, organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin yenilenebilir ve diğer enerji tesislerinin inşasına ilişkin KDV istisnası, UEFA 2019 Süper Kupa Finali ve 2020 Şampiyonlar Ligi Finali müsabakalarına yönelik getirilen KDV istisnası ve hasılat esaslı vergilendirmeye ilişkin usul ve esaslara ilişkin açıklamalar aşağıdaki gibidir.

1) Kur farklarının KDV matrahına dahil olduğuna ilişkin açıklamalar

3065 Katma Değer Vergisi Kanununda, kur farklarının KDV’ye tabi olduğuna ilişkin açık, net bir hüküm bulunmamasına rağmen, İdarenin ikincil mevzuatta kur farklarının da matraha dahil olduğu yönünde düzenleme yapması tartışmalara konu olmakta konunun mükelleflerce yargıya taşınması durumunda da İdare aleyhine kararlar çıkmaktaydı.

Bu amaçla 7161 sayılı Kanunun 18’inci maddesiyle, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Matraha Dahil Olan Unsurlar” başlıklı 24’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine “fiyat farkı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “kur farkı,” ibaresi eklendi. Bu suretle bedelin döviz cinsinden veya dövize endekslenerek ifade edildiği işlemlerde, bedelin kısmen veya tamamen vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihten sonra ödenmesi halinde, satıcı lehine ortaya çıkan kur farkının, matrahın bir unsuru olduğu hususu  kanunda yer almış oldu. Düzenlemenin yürürlük tarihi ise 01.02.2019 idi.

Bu yasal düzenlemeye ilişkin olarak 25 nolu Tebliğ ile KDV Genel Uygulama Tebliğinin ilgili bölümleri değiştirilmiş, bu amaçla;

–  (I/B-11.2.) bölümünün birinci paragrafında yer alan “fiyat farkı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “kur farkı,” ibaresi eklenmiş,

– (II/A-8.9.) bölümünün üçüncü paragrafının sonuna “Ancak, iade talep dilekçesinin verildiği tarihten sonra imalatçı aleyhine ortaya çıkan kur farklarına ilişkin olarak iade hesabında herhangi bir düzeltme yapılmaz.” cümlesi eklenmiştir.

– Aynı Tebliğin (III/A-5.) bölümünün birinci paragrafının (c) bendinde yer alan, “fiyat farkı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “kur farkı,” ibaresi eklenmiş,

– (III/A-5.3.) bölümünün birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu paragraftan sonra gelmek üzere aşağıdaki örnek eklenmiştir.

“Bedelin döviz cinsinden veya dövize endekslenerek ifade edildiği işlemlerde, bedelin kısmen veya tamamen vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihten sonra ödenmesi halinde, satıcı lehine ortaya çıkan kur farkları KDV matrahına dahildir. Buna göre, matraha dahil olacak kur farklarının hesabında, mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkları dikkate alınır, hesaplanan KDV’ye ilişkin ortaya çıkan kur farkları matraha dahil edilmez.

Örnek: (A) Ltd. Şti., (B) A.Ş.’ye mal tesliminde bulunmuş, bu teslime ilişkin 1.000 Dolar üzerinden 180 Dolar KDV hesaplamıştır. Teslim tarihinde döviz kuru 4 TL iken 6 ay sonra yapılan ödeme sırasında döviz kuru 4,40 TL olmuştur.

Buna göre, teslime konu malın bedeli 1.000 Dolar üzerinden ortaya çıkan kur farkı 400 TL [(4,40-4)x1.000] olup, bu fark üzerinden 72 TL KDV hesaplanacaktır.

(A) Ltd. Şti. tarafından, (B) A.Ş.’ye düzenlenecek kur farkı faturasında; matrah 400 TL, hesaplanan KDV ise 72 TL olacaktır.”

Buna göre;

– Bedelinin döviz cinsinden veya dövize endekslenerek ifade edildiği işlemlerde, ödemenin vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihten sonra yapılması durumunda bu ödeme nedeni ile ortaya çıkacak kur farkı tutarı üzerinden fatura düzenlenecek ve üzerinden KDV hesaplanacaktır.

– İhraç kayıtlı teslimler nedeniyle doğan KDV iadeleri için iade talep dilekçesinin verildiği tarihten sonra imalatçı aleyhine ortaya çıkan kur farklarına ilişkin olarak iade hesabında herhangi bir düzeltme yapılmayacaktır.

– Bedelin döviz cinsinden veya dövize endekslenerek ifade edildiği işlemlerde, bedelin kısmen veya tamamen vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihten sonra ödenmesi halinde, satıcı lehine ortaya çıkan kur farkları KDV matrahına dahil olacak ve kur farklarının hesabında, mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkları dikkate alınacak, hesaplanan KDV’ye ilişkin ortaya çıkan kur farkları ise matraha dahil edilmeyecektir.

Söz konusu Tebliğ değişikliği 23 Mart 2019 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

2) Basılı kitap ve süreli yayınların tesliminde KDV istisnasına ilişkin açıklamalar

3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 13. maddesine 7161 sayılı Kanunla eklenen (n) bendi ile, 01/02/2018 tarihinden geçerli olmak üzere, Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayıncılık sertifikası verilmiş yayıncılar tarafından yapılan kitap ve süreli yayınların teslimi KDV’den istisna edilmişti. Ancak sertifikalı, sertifikasız satıcı ayırımı ve “100” TL’lik satış limiti gibi konular sektörde farklı KDV oranlarının uygulanmasına sebep olmuş yaşanan karmaşa ve karışıklık sonrası satışlar durma noktasına gelmişti.

Konu hızlı şekilde yeniden ele alınarak bu defa 22 Şubat 2019 Tarih ve 30694 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7166 sayılı Kanun’un 7. Maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (n) bendi aşağıdaki şekilde yeniden değiştirilmişti;

“n) 21/6/1927 tarihli ve 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu hükümlerine göre poşetlenerek satılanlar hariç olmak üzere basılı kitap ve süreli yayınların teslimi (Bu bent hükmünün uygulanmasında, bu maddenin ikinci fıkrasında belirlenen had uygulanmaz.),”

Yapılan bu yasal düzenleme sonrası yorgan gitti kavga bitti ve satıcının ve yayıncının sertifikalı olup olmasına bakılmaksızın, satış tutarına bakılmaksızın poşetlenerek satılmak zorunda olan muzır yayınlar hariç olmak üzere basılı kitap ve süreli yayınların teslimi düzenlemenin yayım tarihinden geçerli olmak üzere KDV’den istisna edildi.

Akabinde 25 Nolu Tebliğ ile Ana Tabliğde bu yasal değişikliğe ilişkin uyum düzenlemeleri yapıldı. Bu amaçla ana Tebliğin (II-B) “Araçlar, Kıymetli Maden Ve Petrol Aramaları İle Ulusal Güvenlik Harcamaları Ve Yatırımlarda İstisna” başlıklı bölümüne “17. Basılı Kitap ve Süreli Yayınların Tesliminde İstisna” başlıklı bölüm eklenerek, bu bölümde basılı kitap ve süreli yayınların tesliminde KDV istisnasına ilişkin usul ve esaslar detaylı şekilde yer verildi.

Buna göre;

– İlgili Yasa gereği poşetlenerek satılmak zorunda muzır yayınlar hariç her türlü kitap ve süreli yayınların ikinci el dahil her safhadaki teslimi 22/2/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere KDV’den istisnadır.

– Boyama defterleri, kitap şeklinde olmayan yaprak testler, mevzuat setlerinin güncellenmesi amacıyla gönderilen föyler, ciltli takvim, kartela, ezber kartları, kataloglar, broşürler gibi yayınlar kitap kapsamında değerlendirilememiştir. Bunların teslimi KDV’ye tabidir.

– Elektronik kitap (e-kitap) ile süreli yayınların elektronik ortamda satışı, elektronik kitap ve süreli yayın okuyucu, tablet ve benzerlerinin tesliminde istisna yoktur. Bunların teslimi KDV’ye tabidir.

– İstisna, basılı kitap ve süreli yayınların teslimine ilişkin olup, bunların basımına ilişkin alınan mal ve hizmetler KDV’ye tabidir.

– Program şeklindeki mevzuat bilgi bankası, soru bankası, online test ve benzerleri ile CD veya flash bellek gibi veri taşıyıcılarla satılan görüntülü eğitim setleri basılı kitap kapsamında değerlendirilememiş olup bunların satışı istisna kapsamında olmayıp  KDV’ye tabidir.

– 3065 sayılı Kanunun (13/n) maddesinde yer alan düzenleme tam istisna olup istisna kapsamında olup teslim yapanların düzenledikleri fatura ve benzeri belgelerde KDV gösterilmeyecek ve “3065 sayılı KDV Kanununun (13/n) maddesi hükmü gereğince KDV hesaplanmamıştır.” ibaresine yer verilecektir.

– Tam istisna kapsamında yüklenilen ve indirim yoluya giderilimeyen KDV’nin iadesine ilişkin usul ve esaslara ise Tebliğin ilgili bölümünde detaylı şekilde yer verilmiştir.

3) İmalat sanayii yatırımlarına ilişkin bina-inşaat harcamalarına sağlanan KDV iadesi teşvikinin uygulama süresinin uzatılmasına ilişkin açıklamalar

7161 Sayılı Kanunun 20’nci maddesiyle, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun Geçici 37’nci maddesinde yapılan değişiklik ile imalat sanayii yatırımlarına ilişkin 2018 yılında yapılacak inşaat harcamaları dolayısıyla yüklenilecek KDV’nin iade edilmesine yönelik uygulamanın 2019 yılında da sürdürülmesine imkan sağlanmış, ayrıca Cumhurbaşkanına bu uygulamanın süresini 5 yıla kadar uzatma yetkisi verilmişti.

25 Nolu Tebliğ ile Ana Tebliğin (II/E-7.), (II/E-7.1.), (II/E-7.3.) bölümlerinde, yapılan bu yasal düzenlemeye ilişkin uyum değişiklikleri yapılmıştır.

4) Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin yenilenebilir ve diğer enerji tesislerinin yapımının KDV^den  istisna olduğuna ilişkin açıklamalar

Yine 7161 sayılı Kanun’un 17’nci maddesiyle KDV Kanununun istisnalara ilişkin 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin yenilenebilir ve diğer enerji tesislerinin inşasına ilişkin olarak bunlara veya bunlar tarafından oluşturulan iktisadi işletmelere yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’den istisna edilmişti.

25 Nolu Tebliğ ile Ana Tebliğ’de bu yasal düzenlemeye ilişkin uyum  değişiklikleri yapılmış bu amaçla ana Tebliğin (II/B-13.) ve (II/B-13.1.2.) bölümleri ile Ana Tebliğ ekinde  (Ek:26)’da yer alan “haberleşme” ibarelerinden sonra gelmek üzere “yenilenebilir ve diğer enerji” ibareleri ibareleri eklenmiştir.

5) UEFA 2019 Süper Kupa Finali ve 2020 Şampiyonlar Ligi Finali müsabakalarına yönelik KDV istisnasına ilişkin açıklamalar

7162 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa eklenen Geçici 40’ıncı Madde ile 2019 UEFA Süper Kupa Finali ve 2020 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali müsabakalarına ilişkin olmak üzere; Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) ile, katılımcı futbol kulüpleri ve organizasyonda görevli tüzel kişilerden iş yeri, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlara,  bu müsabakalar dolayısıyla yapılacak mal teslimleri ve hizmet ifaları ile bunların bu müsabakalar dolayısıyla yapacakları mal teslimleri ve hizmet ifaları katma değer vergisinden istisna tutulmuş, söz konusu istisna düzenlemesi çerçevesinde mal teslimi ve hizmet ifasında bulunanlar yüklenilen vergilerin, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan vergilerden indirebileceği, indirim yoluyla telafi edilemeyen vergilerin ise 32’nci madde hükümleri uyarınca istisna kapsamında işlem yapan mükellefin talebi üzerine nakden veya mahsuben iade edileceği hüküm altına alınmıştı.

Bu defa 25 Nolu Tebliğ ile Ana Tebliğinin (II/E) “İndirim ve İade Hakkı Tanınan Diğer İstisnalar” başlıklı bölümüne, “10. 2019 UEFA Süper Kupa ve 2020 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali Müsabakaları Kapsamında Yapılacak Teslim ve Hizmetlerde İstisna” başlıklı bölüm eklenerek, bu bölümde yapılan Yasal düzenlemeye ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

6) Hasılat Esaslı Vergilendirme Yöntemine ilişkin açıklamalar

7104 sayılı Kanunla Katma Değer Vergisi Kanunun mülga 38’inci maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek “Hasılat Esaslı Vergileme” sistemi Kanuna monte edilmiş, yapılan bu düzenleme ile; Kararname ile belirlenecek olan sektörler ve mükellef grupları için indirim müessesesi devre dışı bırakılarak seçilecek olan sektörlerde faaliyet gösteren mükelleflerin gider ve maliyetleri için aldıkları belgelerde yer alan KDV’ler için 191  nolu hesabı çalıştırmadan, belgelerde yer  alan KDV dahil toplam tutarları diğer ilgili hesaplara alarak bu tutarları gelir veya kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider ve maliyet olarak dikkate alacakları ve KDV dahil elde ettikleri hasılatın belirlenecek yüzdesininin ise direk, net, safi “Ödenecek KDV” olarak beyan edip ödeyecekleri bir sistem getirilmişti.

Düzenlemenin yürürlük tarihi 01.01.2019 olarak belirlenmiş olmakla birlikte düzenlemenin hayata geçebilmesi için Cumhurbaşkanı Kararı ile sektör ve oran konusunda belirleme yapılması gerekmekteydi. Bu konuda beklenen ilk Cumhurbaşkanı Kararı (06/02/2019 tarih ve 718 sayılı Karar) 07/02/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve Karar 2019 Mart başından itibaren yürürlüğe girmişti.

Bahsi geçen Karar ile, özel halk otobüsü işletmecilerininin hasılat esaslı vergilendirme yönetiminden yararlanabilcekleri ve vergi oranının ise %1,5 olması kararlaştırılmıştı.

Bu defa 25 nolu Tebliğ ile Ana Tebliğde yapılan değişiklikle, Kararın hükümlerinin yürütülmesine ilişkin  beklenen tebliğsel düzenlemeler yapılmıştır. Bu amaçla  KDV Genel Uygulama Tebliğinin (V.) “Verginin Tarhı ve Ödenmesi” başlıklı bölümüne “2. Hasılat Esaslı Vergilendirme” başlıklı bölüm eklenerek, hasılat esaslı vergilendirme uygulamasına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.

Buna göre;

– Hasılat esaslı vergilendirme usulüne sadece Cumhurbaşkanı Kararı ile kapsama alınan sektörler ve meslek gruplarında yer verilen mükellefler geçebilcektir.

– Sisteme geçiş isteğe bağlı olup bu kapsamda vergilendirilmek isteyen mükellefler, bağlı oldukları vergi dairesine başvurarak bu usule geçmeyi talep edecebilceklerdir. Başvuru üzerine vergi dairesi tarafından gerekli kontroller yapılacak ve şartları sağlayan mükelleflere, bu kapsamda vergilendirilmelerinin uygun görüldüğü yazılı olarak tebliğ edilecektir. Söz konusu mükellefler tebliğ tarihini takip eden vergilendirme döneminden itibaren hesaplayacakları KDV’yi hasılat esaslı vergilendirme usulüne göre aylık vergilendirme dönemleri itibarıyla beyan edeceklerdir.

– Bu usule geçen mükellefler hasılat esaslı vergilendirme yöntemine geçtikleri dönemden itibaren iki yıl geçmedikçe bu usulden çıkamayacaklardır.

– Hasılat esaslı vergilendirme usulüne geçen mükellefler, vergiye tabi işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeller üzerinden mal ve hizmetlere uygulanan KDV oranlarını belirleyen 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listelerde belirlenen oranlara göre KDV hesaplayacak, fatura ve benzeri belgeler üzerinde bu KDV’yi göstereceklerdir.

– Bu usule tabi mükelleflerin ödeyecekleri vergi, vergiye tabi işlemlerin bedeli ve buna ilişkin hesaplanan KDV tutarlarının toplamına ilgili Cumhurbaşkanı Kararında belirlenen oran uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır.

– Hasılat esaslı vergilendirme usulüne tabi mükellefler, bu usule göre hesapladıkları vergiyi 4 No.lu KDV Beyannamesi ile vergilendirme dönemini takip eden ayın yirmidördüncü günü akşamına kadar beyan edecek ve aynı ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar ödeyeceklerdir.

– Hasılat esaslı vergilendirme usulüne tabi mükellefler kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri belgelerde gösterilen KDV ile 2 No.lu KDV beyannamesiyle tevkif suretiyle ödedikleri KDV ve ithal ettikleri mal ve hizmetler dolayısıyla ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapamayacaklardır

– Bu kapsamdaki mükellefler, indirilecek KDV tutarları ile hasılat esaslı vergilendirme usulüne göre beyan ederek ödedikleri KDV tutarlarını, işlemin mahiyetine göre gider veya maliyet olarak, yaptıkları teslim ve hizmetler dolayısıyla alıcılar için hesapladıkları ve düzenledikleri belgelerde gösterdikleri KDV’yi ise gelir olarak dikkate alacaklardır.

Söz konusu Tebliğ değişikliği 01/03/2019 tarihinden geçerli olmak üzere 23 Mart 2019 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

 

Kanunsuz vergi olmaz sözüne dayanak teşkil eden “verginin kanuniliği ilkesi”, Anayasamızın 73. maddesin 3. fıkrasında yer alan “vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülükler kanunla konulur, kaldırılır ve değiştirilir.” hükmü ile anayasal zemine oturtulmuştur.

Böylece seçilmiş ve/veya atanmış yöneticilerin keyfi yahut yeterli alt yapı çalışması yapmadan hatalı kararlar almasının ve bu suretle vergi tekniğinden uzak, haksız ve orantısız salınan vergiler yoluyla vatandaşların mülkiyet hakkını ihlal etmesinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

O sebeple yeni bir vergi kanunu çıkarma hak ve yetkisi TBMM’ye ait olup, yeni bir vergi konulması yahut mevcut verginin kaldırılması ancak TBMM’den yasa çıkarmakla mümkündür.

Bunun bir istisnası ise Anayasamızın yine 73. maddenin son fıkrasında, yer alan “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir” düzenlemesidir.

Özellikle vergi yasası çıkarmanın son derece zor ve zaman isteyen bir süreç olduğu dikkate alındığında, bu yetki sayesinde yürütme organına, kendisine duyulan güveni de istismar etmeksizin, sadece gereksinim duyulduğunda ekonomiye hızlı şekilde müdahale etme imkanı tanınmıştır.

Buna uygun şekilde çıkarılan 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’un 28’inci maddesine göre (genel) KDV oranı %10 olup Bakanlar Kurulu’na bu oranı;

–  4 katına kadar artırma,

– %1’e kadar indirme,

– bu sınırlar dahilinde (%1 ila %40 oranları dahil bu oran aralıklarında) muhtelif mal ve hizmetler için farklı oranlar tesbit etme,

– bazı malların toptan ve perakende safhası için farklı oranlar belirleme,

yetkisi verilmiştir.

Bakanlar Kurulu bu yetki çerçevesinde, çıkarmış olduğu çok sayıda Kararname ile bugüne kadar %1 ila % 40 arasında olmak üzere onaltı farklı KDV oran uygulatmıştır.

Son durum itibariyle; Bakanlar Kuruluna verilen yetkiye dayanılarak mal ve hizmetlere uygulanan KDV oranlarını belirleyen 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1’inci maddesiyle mal teslimleri ile hizmet ifalarına uygulanacak KDV oranları, söz konusu Kararnameye;

– Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için (% 18),

– Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için (% 1),

– Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için (% 8),

olarak tespit edilmiştir.

Bu defa 22 Mart 2019 tarihli ve 30722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar (Karar Sayısı: 845)” ile 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli (I) sayılı listenin 9’uncu sırasının sonunda yer alan parantez içi ifadenin sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“İkinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden mükelleflerde bu Kararın birinci maddesinin (a) bendinde belirtilen vergi oranı uygulanarak satın alınan araçların tesliminde, bu araçların alımında uygulanan katma değer vergisi oranı uygulanır.”

Bu değişiklik sonrasında %1 Oranında KDV’ye tabi mal ve hizmetlerin yer aldığı I Sayılı Listenin 9’uncu sırası aşağıdaki gibi olmuştur;

“Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 8701.90.50.00.00 Kullanılmış olanlar ile 87.03 pozisyonundaki binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (87.02 pozisyonuna girenler hariç) (steyşın vagonlar ve yarış arabaları dahil). [(Yalnız binek otomobilleri, steyşın vagonlar, yarış arabaları, arazi taşıtları, jipler, vb., motorlu karavanlar, elektrik, gaz, güneş enerjili vb. motorlu taşıtlar, “8703.10.11.00.00 özellikle kar üzerinde hareket etmek için dizayn edilmiş sıkıştırma ateşlemeli içten yanmalı pistonlu motorlu olanlar (dizel veya yarı dizel) veya kıvılcım ateşlemeli içten yanmalı pistonlu motorlu taşıtlar”, “8703.10.18.00.00 diğerleri”][Ambulanslar, mahkum taşımaya mahsus arabalar, para arabaları, cenaze arabaları, itfaiye öncü arabaları gibi özel amaçla yapılmış motorlu taşıtlar hariç.] (Katma Değer Vergisi Kanununun 30/b maddesine göre binek otomobillerinin alımında yüklenilen katma değer vergisini indirim hakkı bulunan mükelleflerin, bu araçları tesliminde bu Kararın 1 inci maddesinin (a) bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır.{845 sayılı Karar ile eklenen ibare} İkinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden mükelleflerce bu Kararın birinci maddesinin (a) bendinde belirtilen vergi oranı uygulanarak satın alınan araçların tesliminde, bu araçların alımında uygulanan katma değer vergisi oranı uygulanır.),

Yapılan bu değişiklik ile, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden mükelleflerce %18 oranında KDV uygulanarak satın alınan araçların tesliminde de %18 oranında KDV uygulanmasına imkan tanınmıştır.

Nitekim öncesinde, alıcı ve satıcının gerçek usulde gelir vergisi mükellefi ve KDV mükellefi olup olmaması, alıcının satış bedeli içerisinde yer alan KDV’yi indirim hakkının olup olmaması gibi ihtimallere göre aynı tür binek oto üzerinden duruma göre %1 veya %18 oranında KDV uygulanması söz konusu olabilmekte, diğer bir ifadeyle aynı aracın satın alındığı – satıldığı kişiye göre satış fiyatında, uygulanan vergi oranından kaynaklanan farklılık oluşmaktaydı.

2018 Yılında yine İkinci El Oto Alımı ile iştigal eden mükelleflerin rahatlatılması, kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla KDV mevzuatında iyileştirmeler yapılmış, bu amaçla Katma Değer Vergisi Kanunu’nda değişiklik yapan 7104 sayılı Kanun ile ikinci el araç ya da gayrimenkul alıp satanlara yönelik olmakla birlikte bunlardan alım yapanların da daha az vergi ödeyecekleri ilave düzenlemeler yapılmış; ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmaz ticaretiyle iştigal eden mükelleflerce, katma değer vergisi mükellefi olmayanlardan (mükellef olanlardan istisna kapsamında yapılan alımlar dahil) alınarak vasfında esaslı değişiklik yapılmaksızın satılan ikinci el motorlu kara taşıtı veya taşınmazların tesliminde matrah olarak alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutarın esas alınmasına imkan tanınmıştı.

Böylelikle ikinci el araç alıp satanların satış bedeli üzerinden değil, satış- alış bedeli arasındaki fark üzerinden KDV hesaplamalarına imkan tanınmıştı.

21 Mart 2019 tarihli ve 30721 sayılı Resmi Gazete’de “193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü ve Geçici 67’nci Maddeleri ile 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15’inci ve 30’uncu Maddelerinde Yer Alan Tevkifat Oranları ile 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanununun 33’üncü Maddesinde Yer Alan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Nispetleri Hakkında Karar (Karar Sayısı: 842)” yayımlanmıştır.

Bahsi geçen Karar ile, bir kısım BSMV ve stopaj oranlarında değişiklik yapılmıştır.

Buna göre;

1. Karar’ın 5’inci maddesi ile; varlık finansmanı fonları tarafından münhasıran portföylerinde yer alan ipotek teminatlı menkul kıymetler karşılık gösterilerek ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetlerin,ipotek teminatlı menkul kıymetleri karşılık gösterilen ihraççı bankalarca iktisap edilmesi durumunda, ihraççı bankalarca bu menkul kıymetler dolayısıyla elde edilen dönemsel getiriler (varlığa dayalı menkul kıymete karşılık gösterilen ipotek teminatlı menkul kıymet tutarını aşan kısma isabet eden getiriler hariç) için banka ve sigorta muameleleri vergisi oranı %1 olarak yeniden belirlenmiştir.  Uygulama yayımı tarihinde yürürlüğe  girmiştir.
2. Karar’ın 4’üncü maddesiyle;

– bir yıla kadar vadeli döviz mevduat hesaplarında stopaj oranı %16’dan %20’ye yükseltilmiş,

– bir yıldan uzun vadeli döviz mevduatlar için stopaj oranı ise yüzde %13’ten 18’e yükseltilmiştir.

Yapılan bu değişiklik, 21.03.2019 tarihinden itibaren vadesiz ve özel cari hesaplara ödenecek faizler ve kâr payları ile söz konusu tarihten itibaren açılacak veya vadesi yenilenecek vadeli hesaplara ödenecek faizler ve kâr payları için uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

3. Kararın;

– 1’inci maddesiyle, Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü maddesi uyarınca gerçek kişilere yapılacak ödemelerde stopaj oranlarına ilişkin (2009/14592 sayılı Kararının eki Karar’ın  1 inci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendinin (b) alt bendinde)

– 2’nci maddesiyle, Kurumlar Vergisi Kanununun 30’uncu maddesi uyarınca dar mükellef kurumlara yapılan ödemelerde stopaj oranlarına ilişkin (2009/14593 sayılı Kararının eki Karar’ın  1 inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendinin (b) alt bendinde),

– 3’üncü maddesiyle, Kurumlar Vergisi Kanununun 15’inci maddesi uyarınca tam mükellef kurumlara yapılan ödemelerde stopaj oranlarına ilişkin (2009/14593 sayılı Kararının eki Karar’ın  1’inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (b) alt bendinde)

değişiklikler yapılmış ve bu suretle tam mükellef kurumlar tarafından yurt dışında ihraç edilen tahvillerden elde edilen gelirlere uygulanacak stopaj oranları, yine tam mükellef varlık kiralama şirketleri tarafından yurt dışında ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelirlere uygulanacak stopaj oranları da yeniden belirtlenmiştir.

Bahsi geçen 842 sayılı Karar ektedir.

Geçtiğimiz yıl içersinde ABD’nin başta Çin olmak üzere dünyanın bir çok ülkesi ile girdiği ticaret savaşlarının etkileri ülke ekonomilerinde üzerinde giderek artan şekilde hissedilmeye başlanmış, rahip krizi ile birlikte Ülkemiz üzerindeki etkisi ise iktisaden izah edilemeyen şekilde gerçekleşen kur atakları ile zirve yapmıştı.  O dönemde bu çatışmanın ne zaman ne şekilde son bulacağı belli olmadığı için Hükümet tarafından bir dizi ekonomik tedbirler alınmış, bu kapsamda; otomotiv, mobilya ve inşaat gibi özellikle ihracata ve istihdama direk ve ciddi oranda katkı sağlayan sektörlerde geçici süreyle vergi indirimine gidilmiş, gelişmelere binaen indirim süreleri yenilenerek uzatılmıştı.

31.12.2018 tarihinde son bulacak bu indirimlere ilişkin süreler görülen lüzum üzerine daha önce 31.03.2019 olarak revize edilmişti.

Bu defa 21 Mart 2019 tarlihli Resmi Gazetede yayımlanan 843 sayılı Karar ile bahsi geçen sektörlerdeki vergi indirimleri 30 Haziran 2019 ve 31 Aralık 2019 olarak yeniden revize edildi.

Buna göre;

1. Tapu harçlarında indirim uygulamasında son durum: Daha önce alıcıdan binde yirmi ve satıcıdan binde yirmi olmak üzere (KDV hariç) toplam işlem bedeli üzerinden binde kırk (% 4) oranında alınan tapı harcı, binde yirmiden binde onbeşe düşürülmüş, böylece alıcıdan ve satıcıdan toplamda %4 yerine % 3 oranında tapu harcı alınması kararlaştırılmıştı. En son 31/03/2019 tarihine devam etmesi öngörülen bu indirimin süresi bu defa alınan Karar ile 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmış oldu. Son durum itibariyle 2019 yılının sonuna kadar tapu işlemleri üzerinden toplamda %4 yerine %3 oranında indirimli tapuca harcı alınacaktır.
2. Konut ve İşyeri teslimlerindeki KDV indirimi uygulamasında son durum: Daha önce %18 oranında katma değer vergisine tabi konut ve işyeri teslimlerinde KDV oranı %18’den %8’e indirilmiş, 2018 yılının sonunda sona eren bu uygulama görülen lüzum üzerine 31 Mart 2019 tarihine kadar uzatılmıştı.

Bu defa alınan Karar ile KDV indirim uygulamasının süresi 31.12.2019 olarak revize edilmiş oldu. Son durum itibariyle normalde %18 oranında katma değer vergisine tabi olan konut ve işyeri teslimlerinde KDV oranının 2019 yılının sonuna kadar %8 olarak uygulanmasına devam edilecektir.

Diğer taraftan bu değişiklik %8 ve %18’lik orana tabi konut teslimleri için geçerli olup öteden beri %1 oranında KDV’ye tabi olan konut satışları bu değişiklikten etkilenmemektedir. Nitekim net alanı 150 metrekarenin altındaki olan ve aşağıda aranan özellikleri taşıyan konut teslimleri, eskiden olduğu gibi halen %1 oranında KDV’ye tabidir.

Buna göre; Yapı ruhsatı 01.01.2013- 31.12.2016 tarihleri arasında alınmış bulunan konut inşaatı projeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarıyla bunların iştirakleri tarafından ihalesi 01.01.2013-31.12.2016 tarihleri arasında yapılan konut inşaatı projelerindeki net alanı 150 metrekarenin altında olan ve,

• 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki büyükşehirler dışında olan,
• 16/05/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında rezerv yapı alanı ve riskli alan olarak belirlenen yerler ile riskli yapıların bulunduğu yerlerdeki,
• 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki büyükşehirlerde lüks ve birinci sınıf inşaat olarak yapılmayan,
• Lüks ve birinci sınıf inşaat olarak yapılan ve ruhsatın sonradan revize edilip inşaat kalitesinin yükseltilmesi hali de dahil olmak üzere inşa edilen konutlarda yapı ruhsatının alındığı tarihte üzerinde yapıldığı arsanın 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29. maddesine istinaden tespit edilen arsa birim metrekare değeri; 500 TL’den az (500 TL hariç) olan, konutlar ile yapı ruhsatı 1.1.2013 tarihinden önce alınmış bulunan,

konutların tesliminde KDV oranı %1 olarak uygulanmaya devam edilecektir.

3. Mobilya Sektöründeki KDV indirimi uygulamasında son durum: Benzer şekilde normalde %18 oranında katma değer vergisine tabi olan bu sektörde KDV oranı %8’e indirilmiş ve bu uygulamanın süresi 31/03/2019 tarihine kadar uzatılmıştı.

Bu defa alınan Karar ile bu uygulamanın süresi ise 30 Haziran 2019 tarihine kadar yeniden uzatılmış oldu.

Diğer taraftan, mükellefler indirimli orana tabi işlemlere ait iade hesabına bu madde kapsamında teslim ettikleri mallar nedeniyle yüklendikleri malları dahil edemeyeceklerdir. Daha doğrusu indirimli orandaki bu teslimlere ilişkin KDV iadesi alınması söz konusu olamayacaktır.

4. Ticari araç teslimlerindeki KDV indirimi uygulamasındaki son durum: Alınan tedbirler kapsamında (Gümrük Tarife Cetvelinin 8701.20, 87.02, 87.04, 87.05 gümrük tarife istatistik pozisyon numaralarında yer alan) kamyon, kamyonet, minübüs gibi bazı ticari araçların teslimindeki %18 KDV oranı %1’e indirilmiş ve bu indirim 31/03/2019 tarihine kadar uzatılmıştı. Bu defa alınan Karar ile bu uygulamanın 30/06/2019 tarihine kadardevam etmesi kararlaştırılmıştır.
5. Binek Otomobillerdeki ÖTV indirimi uygulamasında son durum: Daha önce 31/10/2018 Tarihli ve 287 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 5’inci Maddesine göre, 31/12/2018 tarihine kadar (bu tarih dahil) uygulanmak üzere, 06/06/2002 tarihli Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli (II) sayılı listedeki 87.03 G.T.İ.P. numaralı malların vergi oranları 287 nolu Karara ekli (2) sayılı cetvelde yer aldığı şekilde belirlenmiş daha sonra bu uygulama da 31 Mart 2019 tarihine kadar uzatılmıştı.

Bahsi geçen ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı listedeki 87.03 G.T.İ.P. numaraları malların ise binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar olduğu görülmekteydi.

Bahsi geçen değişiklikten önceki oranlar ile Kararda yer alan ve 31/03/2019 tarihine kadar geçerli geçici oranlar karşılaştırıldığında esas olarak insan taşımak üzere tasarlanmış binek otomobil ve benzeri araçların ÖTV oranlarında indirime gidildiği görülmüştü.

Nitekim en dikkat çeken durum ise indirim motor silindir hacmi 1600 cm³’ü geçmeyen araçlarda %15’e varan oranlarda ÖTV indirimine gidilmişti.

Bu defa bu uygulamanın süresinin de 30/06/2019 tarihinde kadar yeniden uzatılmasına karar verilmiştir.

6. Motorsikletten alınan ÖTV’nin sıfırlanması uygulamasında son durum: 2018 Yılının Şubat ayı içerisinde motor hacmi 250 cc’ye kadar olan motosikletler için ÖTV’nin yüzde 22’den yüzde 8’e indirilmesi yönünde karar alınmış akabinde enflasyonla topyekün mücadeleye, ekonomide dengelenmeye ve istihdama destek amacıyla alınan kararlar kapsamında motosikletten alınan ÖTV önce 3 ay süreyle sıfırlanmış bu defa, 31 Aralık 2018 tarihli ve 30642 sayılı 4. Mükerrer Gazetede yayımlanan 540 sayılı karar ile;

– Motor silindir hacmi 250 cc’yi geçmeyen motorsikletler,

– Motor gücü 20 kw’ı geçmeyen elektrikli bisiklet/motorsiklet tarzı taşıtlar ile,

– Sürekli nominal gücü 250 watt’ı geçmeyen, yardımcı bir elektrik motoru olan, pedal yardımlı, iki, üç ve dört tekerli taşıtlar,

için 01.01.2109- 31.03.2019 (bu tarih dahil) tarihleri arasında ÖTV oranının %0 olarak uygulanmasına, (bu malların satışından ÖTV alınmamasına) karar verilmişti.

Bu defa bu uygulamanın da 30/6/2019 tarihine kadar yeniden uzatılmasına karar verilmiştir.

7. Bir kısım beyaz eşyadaki ÖTV sıfırlanması uygulamasında son durum: Daha önce alınan kararlar ile ÖTV Kanununa ekli IV sayılı listede yer alan bazı mallara ilişkin %6,7 oranındaki ÖTV sıfırlanmış ve bu uygulamanın da 31 Mart 2019 tarihine kadar devam etmesi kararlaştırılmıştı.

Benzer şekilde alınan Karar ile, bahsi geçen listede yer alan ve beyaz eşya olarak adlandırılan klima, buzdolapları, dondurucular, çamaşır makinesi, çamaşır kurutma makinesi, elektrikli süpürgeler, ev işlerinde kullanılan gıda öğütücüleri ve karıştırıcı gibi emtilardaki ÖTV sıfırlaması uygulamasının da 30/06/2019 tarihine kadar devam etmesine karar verilmiştir.

Bahsi geçen düzenlemelerin yer aldığı 843 sayılı Karar ektedir.

Bülten 2019-31 Eki 843 Sayılı Karar

Katma Değer Vergisi (KDV) iadelerinde ödeme sürecinin hızlandırılmasına ait belirlenen şartları sağlayan mükelleflerin, Ocak 2019 ve sonrasındaki KDV iade alacak işlemlerinden kaynaklanan “Yeminli Mali Müşavir KDV İadesi Tasdik Raporu” ile talep edilen KDV iade taleplerinin yüzde 50’si 10 iş günü içinde mükellefe iade edilecek.

 

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliği Resmi Gazete’de yayımlandı.

2019/Mart başından itibaren yürürlüğe giren düzenleme ile Yeminli Mali Müşavir (YMM) KDV İadesi Tasdik Raporuna Dayalı İadeler bölümüne “KDV İadesi Ön Kontrol Raporuna Dayalı İade Uygulaması” eklendi.

Buna göre, ilgili şartları sağlayan mükelleflerin, Ocak 2019 ve sonrasındaki işlemlerinden kaynaklanan, belirlenen sınırı aşan ve işlem türü itibariyle YMM KDV İadesi Tasdik Raporu ile talep edilebilen nakden iade talepleri, aranan belgelerin tamamının ibraz edilmesi kaydıyla “KDVİRA” sistemi tarafından sorgulanacak. Sorgulama sonucunda üretilen “KDV İadesi Ön Kontrol Raporu”na göre iade talebinin olumsuzluk tespit edilmeyen kısmının yüzde 50’si KDV İadesi Ön Kontrol Raporunun oluşturulmasından itibaren on iş günü içinde mükellefe iade edilecek.

Tebliğde, söz konusu düzenlemeden yararlanacak mükellefler için aranacak şartlar ise şöyle sıralandı:

1. a) En az 24 dönem (vergilendirme dönemi 3 aylık olanlar için en az 8 dönem) KDV beyannamesi vermiş olması,
2. b) Daha önce en az üç vergilendirme dönemine ilişkin iade talebinin sonuçlanmış olması,
3. c) Kendisi, ortakları, ortaklıkları ve kanuni temsilcilerinin;

– Özel esaslara tabi olmaması, 

– Hazine ve Maliye Bakanlığının ilgili birimlerince yapılan değerlendirme ve analizler sonucunda bireysel olarak veya organize bir şekilde sahte belge düzenleme tespiti nedeniyle incelemeye sevk edilmemiş olması,

– Hazine ve Maliye Bakanlığının ilgili birimlerince iade taleplerinin riskli iade kapsamında incelemeye sevk edilmemiş olması,

ç) Tebliğin (IV/A-6.) bölümünün birinci paragrafının (iv) ayrımı ve üçüncü paragrafı kapsamında iade taleplerinin incelemeye sevk edilmemiş olması.

 

KDV İadesi Ön Kontrol Raporuna göre iade yapılmasını müteakip, iade talebinin tamamına yönelik olarak KDVİRA sistemi tarafından üretilen KDV İadesi Kontrol Raporuna ilişkin kontroller, YMM KDV İadesi Tasdik Raporuna ilişkin kontroller ile vergi dairesince yapılması gereken diğer kontroller genel usul ve esaslar çerçevesinde yapılır. Mükellefin kalan iade tutarı bu kontrol ve değerlendirmeler sonucuna göre yerine getirilir.

 

HİS ve İTUS sahibi mükelleflerin bu uygulamadan yararlanması mümkündür. Ancak bu uygulamadan faydalanmak için başvuran mükelleflerin, KDV İadesi Ön Kontrol Raporuna göre iade edilecek/edilen tutardan sonra kalan iade tutarına ilişkin olarak HİS, İTUS, ATU ve teminat karşılığı iade uygulamalarından faydalanmaları mümkün değildir. HİS, İTUS, ATU ve teminat karşılığı iade talep ettikten sonra bu iade taleplerinden vazgeçilerek aynı iade talebi için bu uygulamadan faydalanılması da mümkün değildir.”

 

Gerçek kişilerin gelirlerinin vergilendirilmesine yönelik 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunumuzda, gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içerisinde elde etmiş olduğu kazanç ve iratların safi tutarı olarak  tanımlanmış ve aynı Kanunda tanım kapsamında vergilendirilebilir kaynaklar 7 ayrı unsur altında sınıflandırılmıştır. Böylece gerek verginin tabana yayılması ve derinlik kazanması gerekse maliye politikası amacı olarak bir kısım sektörlerin zamanın koşullarına göre geçici yahut sürekli olarak teşvik edilebilmesi yahut tam tersine bir kısım sektörlerin kontrol ve baskı altında tutulabilmesi için mükellef veya mükellef grupları itibariyle farklı vergi politikası uygulanmasına ortam hazırlanmıştır.

Buna uygun olarak her bir gelir unsurundan elde edilen safi kazancın tespit yöntemleri, her bir kazanç unsuruna ilişkin muafiyet şartları ve istisna tutarları ile birbirinden bağımsız faaliyetler kapsamında elde edilen bu gelir unsurlarına yönelik defter tutma, beyan ve bildirimde bulunma, tevkifat yapma vb bir takım yükümlülükler ve sorumuluklar ayrı ayrı belirlenmiştir.

Örneğin en yaygın gelir unsuru olan ticari kazanç için basit usul ve gerçek usul olmak üzere iki farklı vergilendirme yöntemi belirlenmiş, gerçek usulde vergilendirme yöntemi için ise işletme hesabı esası ve bilanço esası olmak üzere tekrar iki farklı tespit yöntemi benimsenmiştir.

Ticari kazançta üçüncü bir yöntem olarak ise “vergilendirmeme yöntemi” sayılabilir. Şöyle ki, Kanunda yer alan esnaf muaflığı düzenlemesi ile; belirli şartları taşıyan, küçük esnaf olarak tanımlanabilecek yahut unutulmaya ve kaybolmaya yüz tutmuş, teknolojik gelişmeye ve kuşaklar arası farklılığa yenik düşmek üzere olan ancak kültürel miras olarak yaşaması ve yaşatılması gereken bir takım zanaat ve sanat faaliyetlerini ifa eden mükelleflerin tamamen vergi dışı bırakılmak suretiyle vergilendirilmemesi, bu suretle diğer teşviklere ilaveten vergi politikası aracılığıyla da bu mesleklerin yaşaması ve güçlenmesine destek olunması amaçlanmıştır.

Nitekim Gelir Vergisi Kanununda yer alan yedi gelir unsurundan biri olarak, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazanç olarak tanımlanmış olup, bir faaliyetin ticari faaliyet olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki ortak özellikleri taşıyor olması gerekmektedir. Bunlar;

– Faaliyetin yerine getirilmesinin sermaye ve emeğe dayanıyor olması,

– Faaliyetin devamlı olması (Bir takvim yılı içerisinde birden fazla tekrarlanan veya birden fazla takvim yılında tekrarlanan işlemlerde de devamlılık olduğu varsayılacaktır),

– Gelir getirici faaliyetlerin bir organizasyon dahilinde yapılmış olması (İşyeri açma, işçi çalıştırılması, ticaret siciline kaydolunması vb.),

– Müessesenin, ticari ve sınai bir müessese şekil ve mahiyetinde olması,

şeklinde sıralabilir.

Diğer taraftan yine 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun “vergiden muaf esnaf” başlıklı 9. maddesine göre, ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışanlar gelir vergisinden muaftır.

1. Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir işyeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (Giyim eşyalarıyla zati ve süs eşyaları, değeri yüksek olan ev eşyaları ile pazar takibi suretiyle gıda, bakkaliye ve temizlik maddelerini ve sabit iş yerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o iş yerlerinde satışı yapılan aynı neviden malları satanlar hariç)
2. Bir işyeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hammallar gibi küçük sanat erbabı.
3. Köylerde gezici olarak her türlü sanat işleri ile uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir işyeri açmak suretiyle yapanlardan 47 nci maddede yazılı şartları haiz bulunanlar (51 nci madde şümulüne girenler bu muafiyetten faydalanamazlar).
4. Nehir, göl ve denizlerde ve su geçitlerinde toplamı 50 rüsum tonilatoya (50 rüsum tonilato dahil) kadar makinesiz veya motorsuz nakil vasıtaları işletenler; hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar (Bu bentte yazılı ölçüler, birlikte yaşıyan eşlerle velayet altındaki çocuklar hakkında veya ortaklık halindeki işletmelerde, bu kimselerin veya ortaklığın işlettiği vasıtalar toplu olarak nazara alınmak suretiyle tespit edilir).
5. Ziraat işlerinde kullandıkları hayvan, hayvan arabası, motor, traktör gibi vasıtalar veya sandallarla nakliyeciliği mutat hale getirmeksizin ara sıra ücret karşılığında eşya ve insan taşıyan çiftçiler.
6. Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden (0/01/2019 tarih ve 30671 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7162 sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile elenen ibare) satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.
7. Ticari işletmelere ait atıkları mutat olarak veya belli aralıklarla satın alanlar hariç olmak üzere, bir işyeri açmaksızın kendi nam ve hesabına münhasıran kapı kapı dolaşmak suretiyle her türlü hurda maddeyi toplayarak veya satın alarak bu malların ticaretini yapanlara veya tekrar işleyenlere satanlar.
8. Bu Kanunun 47 nci maddesinde yer alan şartları (basit usule tabi olmanın genel şartlarına) haiz olanlardan kendi ürettikleri ürünleri satanlara münhasır olmak üzere el dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bunlar gibi geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan ve kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında faaliyette bulunanlar.
9. 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca lisanssız yürütülebilecek faaliyetler kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretimi amacıyla, sahibi oldukları veya kiraladıkları konutların çatı ve/veya cephelerinde kurdukları kurulu gücü azami 10 kW’a kadar (10 kW dâhil) olan (Kat maliklerince ana gayrimenkulün ortak elektrik enerjisi ihtiyacının karşılanması amacıyla kurulan dâhil) yalnızca bir üretim tesisinden üretilen elektrik enerjisinin ihtiyaç fazlasını son kaynak tedarik şirketine satanlar (Bu bendin uygulanmasında üçüncü fıkra hükmü dikkate alınmaz.).
10. Yukarıdaki bentlerde sözü edilen işlere benzerlik gösterdikleri Maliye Bakanlığınca kabul edilen ticaret ve sanat işleri ile iştigal edenler.

Anlaşılacağı üzere yukarıda yer alan ticari faaliyetlerde bulunanlar gelir vergisinden muaf olup tamamen vergi dışıdırlar. Bu şartları taşıyan mükelleflerin, yapmış oldukları faaliyetleri verginin konusuna ve kanunun kapsamına giriyor olmakla birlikte,  şartları korudukları sürece; hiçbir şekilde bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlardan dolayı vergilendirilemezler, ayrıca bu faaliyetlerine yönelik olarak işe başlama, işi bırakma, adres değişikliğini bildirme, defter tutma, belge bastırma ve düzenleme, beyanname verme, tevkifat yapma vb beyan, bildirim ve yükümlülükler atlıma girme görev ve sorumluluklarında da muafiyet ve kolaylıklar bulunmaktadır.

Diğer taraftan ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısı ile gerçek usûlde velir vergisine tâbi olanlar ile yukarıda sayılan işleri velir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanlar da esnaf muaflığından faydalanamazlar.

Esnaf muaflığı şartlarını topluca taşıyanlar bu muaflıktan yararlanabilmek için ilgili esnaf odasına kayıt olmak ve durumlarını tevsik etmek suretiyle belediyeden “Esnaf Muaflığı Belgesi” almak zorundadırlar.

Esnaf muaflığından faydalananlar faaliyetleri ile ilgili olarak satın aldıkları mallara ve giderlerine ilişkin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinden aldıkları belgeleri saklamak zorundadırlar. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yoklamaya yetkililer veya yoklamaya yetkililerle birlikte belediye zabıtalarınca müştereken yapılan denetimlerde, vergiden muaf esnafın bir takvim yılı içinde bir defa mal alış ve giderlerine ilişkin belgeleri yanında bulundurmadığının veya bulundurduğu belgenin satışını yaptığı mal ve hizmetle ilişkisinin olmadığının tespiti halinde, “Esnaf Muaflığı Belgesi” iptal edilir. Belgesi iptal edilenlerden muaflık şartlarını taşıyanlar, aynı faaliyete devam etmek istemeleri halinde yeniden belge almak zorundadırlar.

Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak, milli piyango bileti satanlar ile 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlar yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır.

Esnaf muaflığına ilişkin şartları taşıyanlara talepleri halinde vergi dairesince Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi verilir. Bu belgenin şekil ve muhtevasının tayin ve tespiti ile iptali ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur. Diğer bir ifade ile esnaf muaflığından faydalananlar tarafından Gelir Vergisi Kanununun 94. Maddesinde sayılan kişi ve kurumlara mal ve hizmet teslimi yapılması durumunda, bu teslimleri dolayısıyla kendilerine yapılan ödemeler üzerinde ödeme yapanlarca tevkifat yapmak zorunlu olup yapılan bu tevkifatın geri iadesi de söz konusu değildir.

Yukarıda kanuni terimlere bağlı kalınarak özetlediğimiz esnaf muaflığı, getiriliş mantığına uygun olarak, günün koşullarına göre, gelişen ve değişen ekonomik, teknolojik, sosyal, kültürel şartlara göre sürekli güncellenmiş, canlı tutulmuştur.

Örneğin yukarıda yer alan 1. bendin parantez içi hükmü; “(Halı, kilim, battaniye, mensucat, trikotaj, saat, kıymetli maden ve madeni eşyalar gibi değeri yüksek olan maddeleri perakende olarak satanlarla, giyilecek eşya, gıda ve her türlü bakkaliye maddelerinin pazar takibi suretiyle satışını mutat meslek haline getirenler hariç)” şeklinde iken, 22/7/1998 tarih ve 4369 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile  (Giyim eşyalarıyla zati ve süs eşyaları, değeri yüksek olan ev eşyaları ile pazar takibi suretiyle gıda, bakkaliye ve temizlik maddelerini ve sabit iş yerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o iş yerlerinde satışı yapılan aynı neviden malları satanlar hariç) şeklinde değiştirilmiş, bu suretle günün ekonomik, sosyolojik, kültürel şartlarına göre bent kapsamında esnaf muaflığından faydalananların faaliyet alanları değiştirilmiştir.

Yine 2008 yılında bent numaraları kaydırılarak araya eklenen (yukarıdaki son haliyle yer alan) 7. bent ile sosyolojik ve toplumsal bir gerçeğimiz olan; demirden yapılmış ve üzerinde telisten haznesi bulunan, iki adet tekeri olan ve insan gücüyle çekilerek hareket ettirilen motorsuz aparatlar ile kağıt vb hurda toplayan, ekmeğini ve geçimini çöpten ve sokaklardan çıkartan “kağıt topayıcıları” olarak adlandırılan emekçilerin esnaf muaflığı kapsamında oldukları ve bu suretle vergi dışı kaldıkları hususuna açıklık getirilmiştir.

Benzer şekilde 21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle (8) numaralı bentten sonra gelmek üzere yukarıda yer alan haliyle (9) numaralı bent eklenmiş ve eski (9) numaralı bent (10) numaralı bent olarak teselsül ettirilmiş ve yapılan bu değişiklikle, el dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bunlar gibi geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan ve kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında faaliyette bulunanların basit usule tabi olmanın şartlarını taşıyor olsalar dahi (işletme büyüklüğü ölçüleri itibariyle işletme hesabı esası sınırlarına girmedikleri sürece) esnaf muaflığından faydalanmaya devam etmelerine imkan tanınmıştır.

Teknolojik gelişmeye dayalı değişikliğe örnek olarak, yine 7103 sayılı Kanunla maddeye eklenen 9 numaralı bent ile, binaların çatı ve cephelerine kurulan sistemler vasıtasıyla yapılan elektrik üretimini teşvik etmek amacıyla bu şekilde elektrik enerjisi üretimi yapanların faaliyetinin vergi dışı bırakılmak suretiyle desteklenmesi sağlanmıştır.

En son olarak, 18/1/2019 tarihli ve 7162 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle 6. bentte yer alan “işyeri açmaksızın” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden” ibaresi eklenmiştir. Böylece evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, (elekrik motoru vb) hareketli kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanların, satış tutarlarının belirlenen rakamsal tutarları aşmaması şartıyla esnaf muaflığından faydanlamaya devam edebilecekleri hususuna açıklık getirilmiştir.

Nitekim bu suretle kanun metninde yer alan işyeri açmak suretiyle cümlesinin mefhumu muhalifinden hareketle, “işyeri açmak illa dükkan tutmakla olmaz, çağın koşulları gereği internet ortamında açılan web sitesi kanaatimce işyeri açmak hükmündedir, oysa bu işleri yapanların esnaf muaflığından faydalanabilmeleri için işyeri açmamış olmaları gerekir, o sebeple web sitesi üzerinden yapılan satış esnaf muaflığını bozar, o halde bu faaliyet üzerinden elde edilen kazanç vergilendirilmedir” şeklinde, vergi uygulayıcılarının yada idari yargıçların kanunun getiriliş amacını aşan görüş ve yorumlarının da önüne geçilmiş olunmaktadır.

En son olarak 15 Mart 2019 tarihli ve 30715 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 306)’nde 7161 ve 7162 sayılı Kanunlar ile Gelir Vergisi Kanununda yapılan söz konusu değişiklikler ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur.

Konu başlığımıza yönelik olarak, bahsi geçen Tebliğin 4, 5, 6 ve 7. Maddelerinde “İnternet ve Benzeri Elektronik Ortamlar Üzerinden Yapılan Satışlarda Esnaf Muaflığı” başlığı altında 18/1/2019 tarihli ve 7162 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanunun 9. Maddesinde yapılan  değişiklik işlenmiştir. Tebliğde yapılan açıklamalar özetle aşağıdaki gibidir.

Evlerde üretilen ürünlerin satışında esnaf muaflığı

193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında, evlerde kendi el emekleri ile imal ettikleri ürünleri bir işyeri açmaksızın satanlar, esnaf muaflığından faydalanabilmektedirler.

Bu muaflıktan faydalanılabilmesi için;

– İmal edilen ürünlerin, 193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında olması,

– Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve aletlerin kullanılmaması,

– Dışarıdan işçi çalıştırılmaması,

– Ürünlerin işyeri açmaksızın satılması,

– Ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılmaması,

– Ürünlerin, ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri kermes, festival ve panayırlarda satılmaması,

– Ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tâbi olunmaması,

– Faaliyetin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılmaması gerekmektedir.

Ürünlerin; ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere, düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir.

Evlerde üretilen ürünlerin internet ve benzeri elektronik ortamlarda satışı

7162 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 30/1/2019 tarihinden itibaren uygulanmak üzere, 193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından faydalananların, evlerde imal ettikleri ürünleri, internet ve benzeri elektronik ortamlarda da satmaları halinde esnaf muaflığından faydalanmaları mümkün hale getirilmiştir.

Bu muaflıktan faydalanılabilmesi için, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması gerekmektedir.

193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde sayılan ürün çeşitlerinden, birden fazlasının üretilerek internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satılması durumunda, satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartı, her bir ürün cinsi için ayrı ayrı değil tüm ürünlerin toplam satış tutarı için geçerlidir.

Satışların bir kısmının internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden, bir kısmının muafiyet kapsamında diğer şekillerde yapılması halinde, satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartı, sadece internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yapılan satışlar için geçerli olup, diğer şekillerde yapılan satışlarda tutar sınırlaması bulunmamaktadır.

İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yıl içerisinde yapılan satışların ilgili yılda geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını geçmesi halinde, esnaf muafiyeti kaybedilecek ve izleyen takvim yılı başı itibarıyla gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilecektir.

Örnek : 193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlanan Bayan (A), evinde ürettiği tarhana, erişte ve mantıları, kamu kurumlarınca düzenlenen kermes, festival, panayırlarda ve internet üzerinden satışa aracılık eden bir platform aracılığıyla satmaktadır.

Bayan (A)’nın, 2019 takvim yılında internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı 25.000 TL, diğer satış tutarı ise 10.000 TL dir.

Bayan (A), internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı olan 25.000 TL, 2019 yılı için belirlenen yıllık asgari ücretin brüt tutarı olan 30.700,80 TL’yi aşmadığından, muafiyetten faydalanmaya devam edecektir.

Örnek : 193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlanan Bay (B), evinde ürettiği hediyelik turistik eşyaları belediye tarafından belirlenen geçici bir stantta ve internet üzerinden satmaktadır.

Bay (A)’nın 2019 takvim yılında internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı 35.000 TL, diğer satış tutarı ise 15.000 TL’dir.

Bay (A), internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı olan 35.000 TL, 2019 yılı için belirlenen yıllık asgari ücretin brüt tutarı olan 30.700,80 TL’yi aştığından, muafiyetini kaybedecek ve 1/1/2020 tarihinden itibaren gelir vergisi mükellefi olacaktır.

Evlerde üretilen ürünlerin internet ve benzeri elektronik ortamlarda satışında vergi tevkifatı ve belgelendirme

193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin son fıkrasında, “Bu muaflığın, 94’üncü madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur.” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında vergi tevkifatı yapmak zorunda olanlar ile tevkifata tabi tutulacak ödemeler belirtilmiş ve aynı fıkranın (13) numaralı bendinde vergiden muaf esnafa yapılan ödemeler tevkifat kapsamına alınmış olup, 9’uncu maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden yapılacak tevkifat oranı 6/6/2012 tarihli ve 2012/3322 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile %2 olarak belirlenmiştir.

Tevkifat yapmakla sorumlu olanlar tarafından, 193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında, vergiden muaf esnaftan internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden veya muafiyet kapsamında diğer şekillerde satın alınan mallar için yapılan ödemeler üzerinden, aynı Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca %2 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

Esnaf muaflığından yararlananlardan yapılan alışların tamamının gider pusulası ile belgelendirilmesi esas olmakla birlikte, münhasıran internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satın alınan mallar için yapılan ödemelere ilişkin olmak üzere, gider pusulasında bulunması gereken bilgileri (imza hariç) ihtiva eden banka dekontları ile de belgelendirilmesi mümkündür.

Örnek: 193 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlanan Bayan (C), evinde ürettiği hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça ve yapma çiçekleri, kamu kurumlarınca düzenlenen kermes, festival, panayırlarda ve internet üzerinden satışa aracılık eden bir platform aracılığıyla satmaktadır.

Bayan (C), internet üzerinden ticari kazancı nedeniyle gerçek usulde gelir vergisi mükellefi olan Bay (E)’ye 2.000 TL ve (F) A.Ş.’ye 3.000 TL lik satış yapmıştır.

Bay (E) ve (F) A.Ş. tarafından Bayan (C)’den satın alınan ürünlerin, gider pusulası veya gider pusulasında bulunması gereken bilgileri ihtiva eden banka dekontuna istinaden belgelendirilmesi ve yapılan ödemeler üzerinden 193 sayılı Kanunun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasının (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca da gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.