Düzenlemenin amacı, bireysel emeklilik işlemlerinde kısmi ödemenin kullanılması ile ilgili temel kuralların, sürelerin hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesidir. Bireysel emeklilik sistemi içinde belli bir oranda ödeme hakkının nasıl sürdürüleceğini ve süreçle ilgili temel kuralları içerir.
Kısmen Ödeme Başvurusu Nasıl Yapılır:
Kısmen ödeme hakkını en az beş yıl kullanmamış bir katılımcı, bu süre içinde, başvuru tarihi itibarıyla geçerli olan aylık brüt asgari ücret tutarının en az beş katı kadar katkı payı ödediği sözleşmesinden, bu Yönetmelikte belirlenen hal ve koşullarda birikiminin yüzde ellisine kadar olan tutarın kısmen ödenmesi için şirkete başvurabilir.
Başvuru Süresi: Kısmen ödemenizi kullanmak istediğinizde, başvuru tarihinden itibaren üç yıl içinde ayrılma, vefat veya maluliyet durumları hariç olmak üzere sistemden çıkış işlemi ile sonlandırmayacağına dair taahhüt vermek şartıyla kullanabilir. Eğitim kapsamında yapılacak başvurularda ise bu süre dört yıl olarak uygulanır.
Başvuru Formu Doldurun: Şirketin internet sitesindeki paylaşımları adına güvenli sayfadan ödeme formunu eksiksiz olarak doldurun. Bu formda kişisel bilgilerinizi ve ödemenizi istediğiniz miktarı belirtmeniz gerekir.
Formu İletin: Doldurduğunuz başvuruyu imzalayarak posta yoluyla veya onaylayarak elektronik iletişim araçlarıyla ayrılma ayrıntıları iletilmelidir.
Başvurunun Değerlendirilmesi: Şirket, başvurunuzun bu yönetmelikte şartlar sağlayıp sağlamadığını emeklilik gözetim merkezi tarafından kontrol eder.
Kabul Edilme Durumu: Başvurunuz kabul edilirse, başvuru formunun şirkete ulaştığı tarihten itibaren on iş günü içinde kısmen ödemeye konu tutar, şirket tarafından katılımcının belirttiği hesaba ödenir.
Katılımcının kısmen ödeme ile talep ettiği tutar için satılması gerekli fon paylarına ilişkin son satım talimatının verildiği tarih, kısmen ödeme tarihi olarak kabul edilir.
Hangi Hallerde Kısmen Ödeme Alınır:
Katılımcı, en az beş yıl boyunca katkı payını ödemişse ve toplam tazminat talebini doldurmuşsa, herhangi bir karşılık oranında ödeme bedelini kullanabilir.
Konut Alımı: En az beş yıl süreyle bireysel emeklilik sistemi katkı payı ödeyen, konut alımı için bir defaya mahsus kısmi ödeme talep edebilirler. Konut alımı için başvuru yapılmadan en az iki ay önce veya toplam ödemeden itibaren en fazla iki ay içinde tapu belgesi sunulmalıdır.
Evlilik: En az beş yıl süreyle katkı payı ödenmesi durumunda, evlilik nedeniyle bir defaya mahsus kısmi ödeme talep edilebilir. Evlilik için başvuru yapılmadan en az iki ay önce veya belirli bir miktarda ödeme yapılmasından itibaren iki ay içinde nüfus kayıt kaydı sunulmalıdır.
Eğitim: En az beş yıl süreli katkı payı ödeyen ve 21 yaşını aşmayanlar, üniversiteye devam ediyorlarsa eğitim masrafları için kısmi ödeme alabilirler. Eğitim için başvuru yapılmadan en az iki ay önce veya belirli bir miktardaki ödemelerin en fazla iki ay içinde e-Devlet üzerinden alınmış öğrenci belgesi sunulması gerekmektedir.
Doğal Afet: Genel hayatta etkili afet ilan edilen hallerde afetten zarar görenlerin doğal afet sonrası altı ay içinde başvuruda bulunulabilir. Bu durumda, katılımcı bazında bir defaya mahsus ve doğal afetin meydana geldiği tarihten önceki en son hesaplanan birikim tutarının %50si ile sınırlı olmak üzere kısmen ödeme hakkı kullanılabilir.
Kısmen ödeme hakkını kullanmak için süre şartı ve başvuru sürelerine dikkat edilmeli ve gerekli belgeler sunulmalıdır.
Devlet Katkısı ve Kısmen Ödeme İlişkisi:
Devlet Katkısının Kesintisi: Kısmen ödeme alınması durumunda ilgili sözleşmenin Devlet katkısı hesabında bulunan tutarın belirli bir oran ile sınırlı olarak kesinti yapılır. Bu kesinti, belirli oranda ödemeye konu olan tutarın türüne göre farklı oranlarda meydana geliyor. Kapsamına göre:
a) Evlilik maddesi kapsamındaki hallerde, kısmen ödemeye konu tutarın %20 kesilir.
b) Eğitim ve Doğal Afet maddeleri kapsamındaki hallerde, kısmen ödemeye konu tutarın %25 i kesilir.
Fon Paylarının Satışı: Kesilen bu oranlar karşılığında gelen miktardaki fon payının satışı için bir talimat verilir ve bu fon payları nakde dönüştüğü gün elde edilen nakit tutar, Devlet katkısı hesabından çıkarılarak katılımcıya kısmen ödeme tutarı ile birlikte ödenir.
Devlet Katkısının Ödemesi:
Belge İbrazının Ardından: Devlet katkısı, başvuru sonrasında belge ibrazının sağlanması gerekir, belge ibrazının ardından on iş günü içinde ödenir.
Fazla veya Yersiz Ödeme Durumu:
Kısmen ödeme hakkı kapsamında fazla veya yersiz ödenen Devlet katkısı durumunda, kısmen ödeme hakkını kullanmış sayılır ve katılımcıya ödenen kısmen ödeme tutarı yersiz kısmen ödeme statüsünde kabul edilir. Bireysel Emeklilik Sisteminde Devlet Katkısı Hakkında Yönetmelik’in 12. madde hükmündeki ceza uygulanır. Bu yönetmelik, fazla veya haksız ödemelerin nasıl taksitlendirilmesi ve anlaşmaların bu ödemelerinin iade edilmesi düzeni düzenlenmiştir.
Bu bilgiye dayalı olarak, ödeme sırasında Devlet katkısının nasıl kullanıldığı ve ödendiği hakkında önemli ayrıntılar anlanmış olmalıdır. Ancak özellikle ödeme işlemleri ve belgeler konusunda daha fazla ayrıntıya ihtiyaç duymanız durumunda, ilgili kurum veya emeklilik şirketi ile iletişime geçmeniz önemlidir.
Kalma Taahhüdünün Yerine Getirilmemesi Durumu:
Katılımcı, Yönetmeliğin 5. maddesi kapsamında belirtilen taahhüdünü yerine getirmezse: Şirket, bu haklarının bedelinin ödeme hakkı kapsamındaki Devlet katkısı tutarını hesaplanan gecikme zammı oranına göre hesaplanan faiziyle katılımcıya ödenecek tutardan indirerek bağlı olduğu vergi dairesine öder. Yani, hesaplarının Devlet üzerinden bir cezai kesinti yapılır ve bu kesinti vergi dairelerine ödenir.
Katılımcı, Yönetmeliğin 7 nci madde kapsamında kısmen ödeme hakkını kullanan ve 5 inci maddenin ikinci fıkrasında yer alan taahhüdünü yerine getirmeyen katılımcıya ödenen kısmen ödeme tutarının Kanunun ek 1 inci maddesinde tanımlı Devlet katkısı hesaplamasına esas teşkil eden oranına karşılık gelen kısmı, katılımcıya ödenecek tutardan indirerek Bakanlık hesabına öder. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer hususlarda, Bireysel Emeklilik Sisteminde Devlet Katkısı Hakkında Yönetmeliğin hak kazanılmayan Devlet katkısına dair 11 inci maddesi hükümleri uygulanır.
Emeklilik Gözetim Merkezi’nin görev ve sorumlulukları aşağıda özetlenebilir:
Kısmen Ödeme Hakkı Takibi: Emeklilik Gözetim Merkezi, bunların bazılarında kısmen ödemenin kullanım hakkını ve geçmişini takip eder.
Birikim ve Devlet Katkı Takibi: Merkez, birikimlerini ve Devlet katkı tutarlarını izler. Böylece hesaplarında ne kadar birikimleri olduğu ve Devlet katkısı miktarları hakkında bilgi sağlar.
Katkı Payı Takibi: Bir önceki oranda ödemelerin dağıtıldığı pay tutarını takip eder. Katılımcıların ne kadar katkı payı ödediklerini kayıt altına alır.
Taahhüt Durumu Takibi: Katılımcıların sözleşmeleri üzerinde tutarlılık durumunu takip eder. Yani, bakım sözleşmelerinde yerine getirmeleri gereken taahhütler varsa bunları izler.
Protokol ve Sorgulama Altyapısı Sağlama: Emeklilik Gözetim Merkezi, Kurumun uygun görüşme ile diğer kurumlarla protokol yapabilmesi ve sigorta veya emeklilik raporlaması sorgulama yapılabilir.
Yıllık Gelir Sigortası Teklifleri: Katılımcıların tercihine göre, yaşlarına, beklentilerine, alacakları oranında ödeme taksitna vb. özelliklerine uygun olarak sigorta veya emeklilik şirketleri tarafından sağlanan dört yıl süreli yıllık gelir sigortası tekliflerini sunmaktadır.