19 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yayımlanan “Katılım Esaslarına Uyum Tebliği”, katılım bankacılığı ve katılım finansı alanında faaliyet gösteren tüm kurumlar için yeni bir standart ve denetim yapısı getiriyor.
- Yeni Organizasyonel Yapı
Tebliğ, katılım finans sistemini üç temel katmanda yapılandırıyor:
- Merkezi Danışma Komitesi: Sektörün çatı organı. Türkiye Bankalar Birliği, Katılım Bankaları Birliği ve Finansal Kurumlar Birliği ortaklığında kurulur. İslami finans ilkelerini ve genel standartları belirler.
- Danışma Komitesi (Kurum İçi): Her katılım finans kuruluşu kendi bünyesinde en az 3 üyeli bir danışma komitesi kurmak zorundadır. Bu komite, kurumun işlem ve ürünlerinin katılım esaslarına uygunluğunu onaylar.
- Sekretarya ve Uyum Birimi: Danışma komitesine bağlı çalışacak, kararları takip edecek ve operasyonel süreci yönetecek birimlerdir.
- Personel ve Üyelik Şartları
- Uzmanlık: Danışma komitesi üyelerinin büyük çoğunluğunun İslami bilimler veya katılım finans alanında doktora/lisans derecesi ve 10 yıllık deneyime sahip olması şarttır.
- Bağımsızlık: Üyeler kurumun icrai birimlerinde görev alamaz, kurumla yoğun borç-alacak ilişkisine giremez ve üst yönetimin yakın akrabası olamaz.
- Sertifika Zorunluluğu: Müşteriye ürün tanıtan satış ve pazarlama personeli ile uyum/denetim personelinin katılım finans alanında özel bir sertifikaya veya ilgili eğitime sahip olması zorunlu hale getirilmiştir.
- Denetim ve Uyum Süreçleri
- İç Denetim: Kurumlar, katılım esaslarına uyumu denetlemek için özel bir “Katılım Finans Denetim” süreci yürütmelidir.
- Raporlama: Denetim ve uyum raporları asgari 3 ayda bir üst yönetime sunulmalıdır.
- Ayrı Muhasebe: Katılım esaslarına göre de finansman sağlayan klasik bankalar (kalkınma ve yatırım bankaları vb.), bu faaliyetlerini diğerlerinden tamamen ayırmak ve ayrı kayıt tutmak zorundadır.
- Müşteri Hakları ve İtiraz Süreci
- Bilgilendirme: Ürünlerin işleyişi ve haklar konusunda müşteriye şeffaf bilgi verilmesi zorunludur.
- Uyuşmazlık Çözümü: Müşteri, bir işlemin katılım esaslarına aykırı olduğunu düşünürse kurumun Danışma Komitesi’ne başvurabilir. Buradan çıkan kararı beğenmezse, konuyu Merkezi Danışma Komitesi’ne taşıma hakkına sahiptir.
- Geçiş Süreci ve İntibak
- Merkezi Komite: 6 ay içinde kurulacak.
- Uyum Süresi: Katılım finans şirketlerine (faktoring, finansman vb.) ve bankalara bu kurallara tam uyum sağlamaları için 1 yıl süre verilmiştir. (BDDK bu süreyi 2 katına kadar uzatabilir).
Özetle: Bu tebliğ, “faizsiz finans” iddiasındaki kurumların bu iddialarını sadece sözde değil; akademik yetkinliği olan komiteler, sertifikalı personel ve bağımsız denetim mekanizmalarıyla belgelendirmelerini ve standartlaştırmalarını zorunlu kılmıştır.