Teknokentlerde (Teknoloji Geliştirme Bölgeleri) uygulanan kazanç istisnasının vergisel boyutlarını, kurallarını ve riskleri azaltmak için yapılması gerekenler;
- İstisnanın Niteliği ve Kapsamı
Faaliyet Bazlıdır: İstisna şirket bazlı değil, proje ve faaliyet bazlıdır. Şirketler bölge içinde hem istisna kapsamında hem de istisna dışında gelir elde edebilir.
Kapsama Giren Gelirler: Ar-Ge, tasarım, yazılım (programlama, sistem analizi vb.) faaliyetleri; güncelleme/uyarlama yazılım gelirleri; bu faaliyetlerden doğan alacakların kur farkı gelirleri ve projeye sağlanan hibeler (TÜBİTAK vb.).
Kapsam Dışı Gelirler: Güncelleme dışındaki bakım/destek hizmetleri, web sitesi reklam gelirleri, nakitlerin değerlendirilmesiyle oluşan faiz/değerleme kur farkları ve seri üretim/pazarlama faaliyetleri.
Zarar Durumu: İstisna kapsamındaki faaliyetlerden doğan zararlar, istisna dışı kazançlardan mahsup edilemez.
- İstisna Kazancın Tespiti ve Gider Dağıtımı
İstisna kazanç; ilgili hasılattan, o faaliyete ait maliyet ve giderlerin düşülmesiyle bulunur. Kayıtların muhasebede ayrı izlenmesi şarttır.
Müşterek Genel Giderler: Cari yılda oluşan maliyetlerin birbirine oranı esas alınarak dağıtılır.
Müşterek Amortismanlar: Sabit kıymetlerin (makine, ulaştırma vb.) her bir işte kullanıldığı gün sayısına göre dağıtılır. Gün sayısı bilinemiyorsa genel gider dağıtım anahtarına tabi olur.
- Seri Üretim Ayrıştırması ve Belge Şartı
Seri Üretim: Bölgede geliştirilen ürün/yazılım seri üretime konu edilirse, kazancın tamamı istisna olmaz. Transfer fiyatlandırması ilkelerine göre sadece gayri maddi hakka (lisans, patent, tasarım payı) isabet eden kısım istisna edilir; üretim ve pazarlama payı vergilendirilir.
Patent Şartı: Ar-Ge ve yazılım kazançlarının istisnaya konu edilebilmesi için patent veya fonksiyonel olarak patente eşdeğer bir belgeye bağlanması (veya Kurumlar Vergisi beyanname süresine kadar başvurulmuş olması) şarttır. Telif hakkı tesciline konu yazılımlarda ilave belge aranmaz.
Not: Tasarım faaliyetlerinden doğan gayri maddi hakların satış/devir/kira gelirleri istisna kapsamından çıkarılmıştır.
- Nitelikli Harcama Oranı (Nexus Yaklaşımı)
Patentli gayri maddi hak kazancının ne kadarının istisna edileceği, Nitelikli Harcamalar / Toplam Harcamalar oranı ile projenin bizzat şirket tarafından yapılıp yapılmadığına göre (proje bazında) belirlenir.
| Nitelikli Harcamaya Girenler | Toplam Harcamaya Girenler (Nitelikli Olmayan) | Orana Hiç Dahil Edilmeyenler |
| Şirketin doğrudan yaptığı Ar-Ge harcamaları
İlişkisiz kişilerden alınan hizmetler Yurt içi yerleşik ilişkili kişilerden alınan hizmetler |
Gayri maddi hak satın alma bedelleri (Lisans vb.)
Yurt dışı ilişkili kişilerden sağlanan hizmetler |
Faiz ve finansman giderleri
Bina maliyetleri, amortismanı, kirası ve genel yönetim gideri payları |
Mükellefler nitelikli harcama tutarını %30’a kadar artırabilir (toplam harcamayı aşmamak kaydıyla).
- %3 Yatırım ve YMM Tasdik Zorunluluğu
%3 Yatırım Zorunluluğu: Teknokent kazanç istisnası 5 milyon TL üzerinde olan mükellefler, bu tutarın %3’ünü pasifte geçici bir hesaba aktarmalı ve yıl sonuna kadar Türkiye’de yerleşik girişim sermayesi fonlarına/ortaklıklarına veya kuluçka merkezindeki girişimcilere sermaye olarak koymalıdır (Yıllık üst sınır 100 milyon TL’dir).
Uymamanın Cezası: Yatırılmayan tutar nedeniyle yıllık beyannamede istisna edilen kazancın %20’si istisnadan mahrum kalır ve vergi ziyaı cezası kesilmeksizin tarh edilir.
YMM Tasdik Zorunluluğu: 2025 yılı itibarıyla, tek başına 500.000 TL’yi veya toplamda 1 Milyon TL’yi aşan istisna ve indirimlerden yararlanabilmek için Yeminli Mali Müşavir (YMM) Tasdik Raporu ibrazı zorunludur.