Kategori: SGK Bülten

17.11.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7256 sayılı Kanun ilew işverenlere ödeme kolaylığı sağlanmış olup uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak 2020/45 sayılı SGK Genelgesi yayımlanmıştır.

Yukarıda belitilen genelgeye istinaden idari para cezalarının yapılandırma kapsamına alınması için 31.12.2020 tarihine kadar kesinleşmesi gerektiği belirtilmiştir.İdari para cezaları, işverene tebliğ tarihinden itibaren 15 gün sonra kesinleştiğinden, en geç 16.12.2020 (dahil) tarihine kadar İPC tebliğinin yapılmasına dikkat edilmelidir.

2020/Ağustos ayı ve öncesi dönemlere ait, kesinleşmiş;

Sigorta primleri,

Genel Sağlık Sigortası primleri,

İşsizlik sigortası primleri,

31.12.2020’den önce kesinleşen idari para cezaları,

İş kazası, meslek hastalığı veya malullük sonucunda doğan rücu alacakları,

Yersiz ödenen gelir ve aylıklardan doğan alacaklar,

Bağ-Kur sigortalılarının daha önce durdurulan hizmet sürelerinin ihyası halinde doğan alacaklar,

İsteğe bağlı ve topluluk sigortası primleri,

6183/48. madde kapsamında taksitlendirilen alacaklar,

Kanunun yayımı tarihinden önce asılları ödenmiş alacakların; henüz ödenmemiş fer’ileri,

5510/Ek-5, Ek-6 ncı maddeleri ile 2925 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılıklardan doğan primler yapılandırma kapsamındadır.

 

Başvurular 31 Aralık 2020 tarihine kadar, e-sigorta kanalıyla internet üzerinden yapılabileceği gibi, şahsen veya posta yoluyla bağlı bulundukları sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine de yapılabilir.

İşverenler, e-sigorta kanalıyla, şahsen veya posta yoluyla ilgili SGİM/SGM’’ye,

4/b (Bağ-Kur) sigortalıları. e-devlet üzerinden, şahsen veya posta yoluyla herhangi bir SGİM/ SGM’ye,
Primlerini kendi ödeyenler, e-devlet üzerinden, şahsen veya posta yoluyla dosyalarının olduğu SGİM/SGM’ye,

Kamu idarelerinin (4/c) borçları için, e-sigorta kanalıyla, elden veya posta yoluyla Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Daire Başkanlığı’na,

Kamu idarelerinin idari para cezaları için ise, e-sigorta kanalıyla veya elden ya da posta yoluyla iş yerinin bağlı bulunduğu SGİM/SGM’ye, başvuru yapılabilecektir.

4/b (Bağ-Kur) sigortalıları, ihya borçları için sigorta dosyalarının olduğu yerdeki SGİM/SGM’ye 31 Ocak 2021 tarihine kadar başvuru yapabileceklerdir.

Genel Sağlık Sigortası borçları için başvuru şartı aranmayacak, tüm borçlar otomatik olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılandırılacaktır.

İlgili genelgeye aşağıdaki linkte ulaşabilirsiniz.

YAPILANDIRMA HAK. sgkgenelge-2020-45

17.11.2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 7256 sayılı Kanunla 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na eklenen Geçici 28.Maddenin 1.Fıkrası ile getirilen ve “Artı İstihdam Prim Desteği” olarak da isimlendirilen 27256 Kanun numarası verilen yeni prim desteğinin usul ve esasları SGK’nın 26.11.2020 tarihli ve 2020/49 Sayılı Genelgesinde açıklanmıştır.Detaylar aşağıdaki gibidir.

2019/Ocak ile 2020/Nisan dönemlerine ait APHB/MPHB’nde uzun vade sigorta kollarından 4/a kapsamında en az sigortalı bildirilen aydaki çalışan sayısına ilave olarak veya 17/4/2020 tarihinden sonra ilk defa SGK kapsamına alınan ya da daha önce tescil edildiği halde 2019/Ocak ila 2020/Nisan dönemlerinde sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle APHB/MPHB vermeyen işyerlerinde 01/12/2020 tarihinden itibaren işe alınanların fiilen çalıştırılmaları halinde işverenlere sağlanacak olan 27252 kanun numaralı 7256 sayılı kanun ile getirilen Yeni SGK Prim Desteğinin Usul ve Esasları 2020/49 Sayılı SGK Genelgesinde açıklanmıştır.

Genelge hükümleri 01/12/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihi itibariyle yürürlüğe girecektir.

NOT: 4447 sayılı Kanunun Geçici 28.Maddesinde belirtilen nakdi ücret desteği uygulaması Türkiye İş Kurumu tarafından yürütüleceğinden bu hususa genelgede yer verilmemiştir.

27256 Prim Desteğinin  Sigortalı Yönünden Usul ve Esasları:

1) 01/12/2020 ila 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak sürenin son günü arasında (son gün dahil) işe alınmış olması,

2) 01/10/2020 tarihi itibarıyla Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde kayıtlı olmaması,

3) İşe giriş tarihi itibarıyla Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaması, yaşlılık aylığı almaması,

Destek, aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, staja tabi tutulan öğrenciler ile üniversitelerde kısmi zamanlı çalıştırılan öğrenciler, Türkiye İş Kurumunca düzenlenen eğitimlere katılan kursiyerler, harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı Kanunlara göre vazife malullüğü aylığı alanlardan yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi olanlar, yalnızca işsizlik sigortasına tabi olanlar, yurt dışında çalışanlar, doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği alanlar, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular ve iş kaybı tazminatı alanlar hakkında uygulanmayacağından, 2-7-12-14-19-20-21-22-23-28-39-41-42-43-45-46-47-48-49-50-90-91-92 nolu belge türü seçilmek suretiyle düzenlenecek olan APHB için 27256 kanun numarası seçilemeyecektir.

4) Sigortalının işe giriş tarihi itibarıyla yabancı olmaması,

5) Sigortalının fiilen çalıştırılması gerekmektedir. 

27256 Prim Desteğinin  Sigortalı Yönünden Usul ve Esasları:

 

1) Özel sektör işverenine ait olması,

 

2) Sigortalının 2019/Ocak ila 2020/Nisan aylarında/dönemlerinde Kuruma uzun vadeli sigorta kollarına (MYÖ) tabi olarak en az sayıda bildirim yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısına ilave olarak çalıştırılması,

İlave olarak işe alınmasa dahi, sonraki aylarda işyerinde çalışan sigortalı sayısı Kuruma uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak en az sayıda bildirim yapılan aydaki/dönemdeki sigortalı sayısının üzerine çıktığı takdirde, bahse konu sigortalıdan dolayı ilgili aylarda destekten yararlanılabilecektir.

Destekten yararlanılacak ayda/dönemde bildirim yapılan toplam sigortalı sayısı hesabında 7, 19, 22, 42, 43, 46, 47, 49 ve 50 nolu belge türleri ile yapılan bildirimler dikkate alınmayacaktır. Diğer yandan;

!       18/4/2020 tarihi ve sonrasında ilk defa 5510 sayılı Kanun kapsamında tescil edilen işyerleri,

!       Daha önce tescil edildiği halde 2019 yılının tamamı ile 2020 yılının Ocak, Şubat, Mart, Nisan aylarında sigortalı çalıştırılmaması nedeniyle SGK’ya APHB veya MPHB vermeyen,

!       Ya da 2019/01 ila 2020/04 aylarında Kuruma uzun vadeli sigorta kolları kapsamında bildirimde bulunmayan işyerleri,

!       İlave olma şartı aranmaksızın şartları sağlayan tüm sigortalılardan dolayı destekten yararlanabilecektir.

Sigortalı sayısı, ilgili ayda/dönemde Kuruma verilmiş asıl ve ek nitelikteki APHB veya MPHB’de kayıtlı sigortalı sayısından, iptal nitelikteki belgelerde kayıtlı sigortalı sayısı düşülmek suretiyle tespit edilecektir.

3) Destekten yararlanılan sigortalı sayısının yarısı kadar sigortalının her birinin ayrı ayrı olmak üzere, destek süresinin sona ermesinden itibaren, destekten yararlandıkları ortalama süre kadar fiilen çalıştırılması gerekmektedir.

Destek süresinin sona ermesinden itibaren çalıştırılması gereken sigortalı sayısı, destek süresince destek kapsamında 27256 kanun numarası seçilmek suretiyle düzenlenmiş olan APHB ve MPHB ile Kuruma bildirilerek destekten yararlanılan sigortalı sayısının ikiye bölünmesi suretiyle bulunacak olup, bu sayının küsurat kısmının 0,50 ila 0,99 arasında olması halinde bu sayı tama iblağ edilecektir.

Destekten Yararlanılan Ortalama Süre = Destekten Yararlanılan Tüm Sigortalıların Gün Sayısı / Destekten Yararlanılan Sigortalı Sayısı formülü vasıtasıyla bulunacaktır. Buna göre, destekten yararlanılan ortalama sürenin küsurat kısmı 0,01 ila 0,49 arasında ise 0 (sıfır) olarak dikkate alınacak, 0,50 ila 0,99 arasında ise tama iblağ edilecektir.

Çalıştırılması gereken sigortalı sayısı ile destekten yararlanılan ortalama süre, destek süresinin bitmesinden (4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılmayacak sürenin son gününden) sonra sistem tarafından hesaplanarak İşveren Sisteminde bulunan “4447/Geçici 28. Madde Listeleme-Silme” menüsünde yer alan tanımlama ekranında gösterilecektir.

27256 Prim Desteği Tutarı, destek kapsamında işe alınan sigortalıların 27256 kanun numarası seçilmek suretiyle düzenlenmiş olan APHB/MPHB’de kayıtlı prim ödeme gün sayısının, Günlük 44,15 TL ile çarpımı sonucu bulunan tutar kadar ve aylık azami olarak da: 30 gün x 44,15 TL = 1.324,50 TL destekten yararlanılacak olup,

Bu tutar her ay işverenlerin Kuruma ödeyecekleri tüm primlerden mahsup edilmek suretiyle,işsizlik Sigortası Fonundan karşılanacaktır.

27256 Prim Desteği Süresi, 1/12/2020 il 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak sürenin son günü (son gün dahil) arasında işe alınan ve belirtilen şartları sağlayan sigortalılardan dolayı, sigortalının işe alındığı tarihten itibaren fesih yapılamayacak süreyi geçmemek üzere her ay prim desteğinden yararlanılabilecektir.

27256 sayılı teşvikten yararlanılan ayda aynı sigortalı için 5510 sayılı Kanun ve diğer kanunlarda yer alan prim teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanılamayacaktır.

Destekten Yararlanma Başvurusu, www.sgk.gov.tr adresinden giriş yapılmak suretiyle erişilen “e-SGK/İşveren/İşveren Sistemi/Teşvikten Faydalanılacak Sigortalı Tanımlama” ekranlarında yer alan “27256-4447 Sayılı Kanun Geçici 28.Madde – İlave İstihdam Desteği” menüsü vasıtasıyla yapılacaktır.

Prim desteğinden yararlanılan ve İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.

Prim desteği kapsamında olmasına rağmen, bu destekten yararlanmayan işverenlerce sonradan geriye yönelik yararlanmak üzere talepte bulunulması halinde, geriye yönelik prim desteğinden yararlanılmak istenen dönemi takip eden 6 ay içinde başvuruda bulunulması kaydıyla, bu talepler işleme alınacaktır.

Prim desteğinden yararlanmakta olan işyerinin, farklı bir sosyal güvenlik merkezi görev alanına giren başka bir adrese nakli halinde, prim desteğinden yararlanılan sigortalılardan dolayı, destek süresi aşılmamak kaydıyla kalan süreler için yararlanılması mümkündür.

27256 kanun numaralı APHB/MPHB’den tahakkuk edecek primlerin süresinde ödenip ödenmediği ile Kuruma yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunup bulunmadığı şartları aranmayacaktır.

Aynı işverene ait başka bir işyerinde naklen ve hizmet akdi sona ermeden çalışmaya başlayan bir sigortalının, yeni işyerindeki çalışmaları dolayısıyla söz konusu destekten yararlanıp yararlanmayacağı hususu, yeni işyerinde sigortalı ve işyeri bakımından gerekli şartların sağlanmış olup olmadığına bakılarak yeniden değerlendirilecektir.

Normalleşme desteğinden faydalanabilmek için, 01/07/2020 tarihinden önce; kısa çalışma ödeneğine başvurmuş ve kısa çalışma ödeneğindan faydalanmış olmak veya yine 01/07/2020 tarihinden önce işçisini nakdi ücret desteğinden faydalandırmış olması gerekmektedir.

Bu işyerleri kısa çalışma ödeneğini sonlandırarak veya işçisini nakdi ücret desteğinden çıkararak haftalık normal çalışmaya başlatması halinde 31/12/2020 tarihini geçmemek üzere kısa çalışma ödeneğinin sona erdiği ayı takip eden aydan itibaren 3 ay süreyle kısa çalışma ödeneğinden veya nakdi ücret desteğinden faydalandırılan günlerin aylık ortalama gün sayısı üzerinden her işçisi için ayrı ayrı 1.103,63 TL’ye kadar, işverenin her ay Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri tüm primlerden mahsup edilmek suretiyle işverene prim desteği sağlanabilmektedir.

Burada dikkat çekmek istediğimiz bir süre bulunmaktadır. İşverenin kısa çalışma ödeneğini veya nakdi ücret desteğini sonlandırdığı ayı takip eden aydan itibaren başlamak üzere 3 aylık destekten faydalanma hakları bulunmaktadır. Ancak Kanunda desteğin 01/08/2020 tarihinden sonra uygulanacağını hüküm altına alındığından, bu sebeple;

• Mayıs/2020 döneminde kısa çalışma ödeneğini veya nakdi ücret desteğini sonlandıranlar, sadece Ağustos/2020 döneminde,
• Haziran/2020 döneminde kısa çalışma ödeneğini veya nakdi ücret desteğini sonlandıranlar, Ağustos-Eylül/2020 dönemlerinde,
• Temmuz/2020 döneminde kısa çalışma ödeneğini veya nakdi ücret desteğini sonlandıranlar, Ağustos-Eylül-Ekim/2020 dönemlerinde,
• Daha sonraki aylarda kısa çalışma ödeneğini veya nakdi ücret desteğini sonlandıranlar ise kısa çalışma ödeneğini veya nakdi ücret desteğini sonlandırdıkları ayı takip eden aydan başlamak üzere 31.12.2020 tarihini geçmemek üzere 3 ay süre ile destekten faydalanabileceklerdir.

Destekten faydalanabilmek için haftalık normal çalışma süresine dönülmesinin yanında birde, işveren sisteminden ilgili çalışanların tanımlamaları yapılması gerekmektedir.

Önemli diğer bir husus ise destekten faydalandırılacak ortalama günden arta kalan günler için ise hiçbir teşvik ve indirimden faydalanılamayacaktır. Yani arta kalan günler için hiçbir kanun seçilmeden kanunsuz bildirim yapılacaktır. Bu açıdan faydalanılacak ortalama destek gününün sağlayacağı desteğin diğer teşvik ve indirimler ile karşılaştırılması ve en çok faydanın sağlanacağı kanunun seçilmesi önem arz etmektedir.

Diğer önemli bir konu ise SGK prim borcu olan işverenlerde bu destekten faydalanabilecektir.

27.08.2020 tarihinde yayımlanan Genelgede 4447 Sayılı Kanunun Geçici 26. Maddesinde yer alan prim desteğinden yararlanılmasına ilişkin usul ve esaslar özetle şöyledir:

1. 4447 sayılı Kanunun geçici 23 üncü maddesi kapsamında 1/7/2020 tarihinden önce kısa çalışma başvurusunda bulunan özel sektör işyerlerinde kısa çalışma ödeneğinden yararlanan sigortalıların işyerindeki kısa çalışmasının sona ererek aynı işyerinde haftalık normal çalışma sürelerine dönmeleri,
2. 4447 sayılı Kanunun geçici 24 üncü maddesi kapsamında 1/7/2020 tarihinden önce başvuruda bulunarak nakdi ücret desteğinden yararlanılması ve nakdi ücret desteğinden yararlanan sigortalı için haftalık normal çalışma süresine dönülmesi,

*Bu madde ile prim desteğinden aşağıdaki örnekteki gibi her işçi ayrı ayrı bağımsız olarak değerlendirilmektedir.

Örnek 1: Koronavirüs (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle kısa çalışma kapsamında (A) Ltd. Şti’de toplam 50 sigortalının kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı, bu sigortalılardan 30’unun (A) Ltd. Şti’deki kısa çalışmasının sona ererek, haftalık normal çalışma süresine döndüğü varsayıldığında, diğer 20 sigortalının bu işyerindeki kısa çalışması devam etse bile, kısa çalışması sona ererek haftalık normal çalışmaya dönen 30 sigortalıdan dolayı kanunda aranılan diğer şartlar sağlanmak kaydıyla bu destekten yararlanılabilecektir. Kısa çalışma ödeneğinden/nakdi ücret desteğinden yararlanan sigortalılara ilişkin bilgiler Türkiye İş Kurumunca Sosyal Güvenlik Kurumuna web servis aracılığıyla sağlanacaktır.

Prim desteğinden yararlanma süresi, 4447 sayılı Kanunun geçici 26 ncı maddesinde yer alan destekten, kapsama giren sigortalılardan dolayı 31/12/2020 tarihini geçmemek üzere kısa çalışmanın/nakdi ücret desteğinin sona erdiği tarihi takip eden aydan itibaren üç ay süreyle her bir ay için;

1. Kısa çalışma ödeneği alan her bir sigortalı için kısa çalışma ödeneği aldığı aylık ortalama gün sayısı,
2. Nakdi ücret desteğinden yararlanan her bir sigortalı için nakdi ücret desteği aldığı aylık ortalama gün sayısı,

Kadar yararlanılacaktır.

Örnek 1: Destek kapsamına giren sigortalı (H)’nin 2020/Mayıs-Haziran ve Temmuz aylarında kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı, sigortalının çalıştığı işyerindeki kısa çalışmasının 10/7/2020 tarihinde sona erdiği ve haftalık normal çalışma sürelerine dönüldüğü, bu sigortalının kısa çalışma ödeneği aldığı aylık ortalama gün sayısının 12 olduğu varsayıldığında; ilgili maddede belirtilen şartlar sağlanmak kaydıyla sigortalı (H) için 2020/Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında 12’şer gün bu destekten yararlanılacaktır.

4447 sayılı Kanunun geçici 26 ncı maddesinde yer alan prim desteğinden yararlanılabilmesi için 07252 kanun numarası seçilmek suretiyle düzenlenmiş olan aylık prim ve hizmet belgesinin/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin Kuruma verilmiş olması gerekmektedir.

Örnek 2: Destek kapsamına giren sigortalı (B)’nin kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı işyerindeki kısa çalışmasının 10/6/2020 tarihinde sona erdiği ve haftalık normal çalışma süresine dönüldüğü varsayıldığında, destek uygulamasının 1/8/2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olması nedeniyle sigortalı (B) için bu destekten kanunda aranılan diğer şartlar sağlanmak kaydıyla 2020/8. ve 9. aylarda/dönemlerde yararlanılabilecektir.

Örnek 3: Destek kapsamına giren sigortalı (Z)’nin kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı işyerindeki kısa çalışmasının 10/5/2020 tarihinde sona erdiği ve haftalık normal çalışma süresine dönüldüğü varsayıldığında, destek uygulamasının 1/8/2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olması nedeniyle sigortalı (Z) için bu destekten kanunda aranılan diğer şartlar sağlanmak kaydıyla sadece 2020/8. ay/dönem için yararlanılabilecektir.

Örnek 4: Destek kapsamına giren sigortalı (V)’nin kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı işyerindeki kısa çalışmanın 11/8/2020 tarihinde sona ererek haftalık normal çalışma süresine dönüldüğü, bu sigortalıdan dolayı 2020/Eylül ayında kısa çalışma ödeneği aylık ortama gün sayısı kadar bu destekten yararlanıldığı, ancak sigortalının 1/10/2020 tarihinde işyerinden ayrılarak 2/11/2020 tarihinde aynı işyerinde yeniden işe başladığı varsayıldığında, işveren bu sigortalıdan dolayı kalan iki aylık sürede (2020/Kasım ve Aralık) kısa çalışma ödeneği alınan aylık ortalama gün sayısı kadar bu destekten yararlanabilecektir. Kısa çalışma/nakdi ücret desteği uygulamasından yararlanmaya başlama nedeniyle destek uygulaması kesilmişse söz konusu uygulamalardan yararlanma süresi sona erdiğinde kalan süre kadar destekten yararlanılacaktır.

Örnek 5: Kısa çalışma başlama tarihi 20/4/2020, bitiş tarihi 20/7/2020 ve aylık ortalama gün sayısı 22 olan bir sigortalı için 2020/Ağustos, Eylül ve Ekim ay/dönemleri için 3 ay süreyle destekten yararlanılması mümkündür. Bu sigortalı için 2020/Ağustos ve Eylül ayları/dönemleri için destekten yararlanıldıktan sonra 1/10/2020 tarihinden itibaren kısa çalışma ödeneği hak sahipliği belirlenmiş ise 2020/Ekim ayı/dönemi için hak kazanılan destek kısa çalışma başladığı için askıya alınacaktır. Kısa çalışma ödeneği 30/10/2020 tarihinde sona ermiş ve işveren tarafından da 2020/Kasım ayı/dönemi için tekrar ilgili adına destekten yararlanılması talep edilmiş ise kalan bir aylık süre için söz konusu destekten yararlanılması mümkün olacaktır.

İşsizlik Sigortası Fonundan Karşılanacak Prim Desteği Tutarı

 

Örnek 1: Destek kapsamına giren sigortalı (M)’nin 2020/Ağustos, Eylül ve Ekim ayları için destekten yararlanacağı, ilgili aylarda kısa çalışma ödeneği aldığı aylık ortalama gün sayısının 20 olduğu ve bu aylarda prim ödeme gün sayısının 30, prime esas kazancının da 3.000,00 TL olduğu varsayıldığında;

Her ay için;

3.000,00 * % 37,5 = 1.125 TL destek öncesi işverence ödenmesi gereken sigorta primi ve işsizlik sigortası primi tutarı,

20* 98,10= 1.962 * % 37,5=735,75 TL destekten yararlanılacaktır.

Bu durumda, destek sonrası işveren tarafından ödenmesi gereken prim tutarı; 1.125-735,75 = 389,25 TL olacaktır.

Aylık Ortalama Gün Sayısının Hesaplanması ve İlgili İşlemler

Örnek 1: Dışsal zorlayıcı sebep gerekçesiyle 1/4/2020-30/5/2020 tarih aralığında Nisan ayında 20 gün Mayıs ayında da 20 gün ödeme yapılan bir sigortalı için Kısa Çalışma Süresi Gün Sayısı 53 (30/5/2020-1/4/2020-7+1), Kısa Çalışma Ödeneği Ödeme Gün Sayısı 40 (20+20) ve Kısa Çalışma Ödeneği Aylık Ortalama Gün Sayısı da 23 (40*30/53) olarak hesaplanır. Söz konusu sigortalı için bitiş tarihi olarak da 30 Mayıs 2020 tarihi esas alınır.

Örnek 2: Nisan ayında 10 gün Mayıs ayında da 20 gün ve Haziran ayında da 20 gün süreyle ödeme yapılan bir sigortalı için Nakdi Ücret Desteği Süresi Gün Sayısı 75 (30/6/2020-17/4/2020+1), Nakdi Ücret Desteği Ödeme Gün Sayısı 50 (10+20+20) ve Nakdi Ücret Desteği Aylık Ortalama Gün Sayısı da 20 (50*30/75) olarak hesaplanır. Söz konusu sigortalı için bitiş tarihi olarak da 30 Haziran 2020 tarihi esas alınır.

Örnek 3: 10 Haziran ile 30 Haziran arasında 21 gün nakdi ücret desteği/kısa çalışma ödeneği ödenmiş sigortalı için Aylık Ortalama Gün Sayısı 21 gün olarak, bitiş tarihi ise 30 Haziran 2020 tarihi olarak esas alınır.

Örnek 4: 1/4/2020 tarihi ile 30/5/2020 tarih aralığında Nisan ayında 20 gün Mayıs ayında da 20 gün kısa çalışma ödeneği, 1 Haziran ile 30 Haziran aralığında ise 21 gün süreyle nakdi ücret desteği ödemesi yapılan sigortalı için kısa çalışma süresi (53) ile nakdi ücret desteği süresi (30) gün sayısı toplamı 83 (53+30), ödeme gün sayısı toplamı ise 61 (40+21) olarak hesaplanır. Bu durumda Aylık Ortalama Gün Sayısı 22 (61*30/83) olarak hesaplanacaktır. Söz konusu sigortalı için bitiş tarihi olarak da 30 Haziran 2020 tarihi esas alınır.

 

Aylık Ortalama Gün Sayısının küsuratlı çıkması halinde, yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve üzerinde olan kesirler ise tama iblağ edilir. Buna göre, aylık ortalama gün sayısının küsurat kısmı 0,01 ila 0,49 arasında ise 0 (sıfır) olarak dikkate alınır, 0,50 ila 0,99 arasında ise tama iblağ edilir.

Aynı ayda birden fazla işyerinde çalışıyorken kısa çalışma ödeneği/nakdi ücret desteği uygulamasından yararlanılan sigortalılar için hesaplanan Aylık Ortalama Gün Sayısı kadar her iki işveren de teşvik hükümlerinden yararlanabilir.

4447 sayılı Kanunun geçici 26 ncı maddesinde yer alan destekten yararlanan işverenler, bu teşvikten yararlanılan ayda aynı sigortalı için 5510 sayılı Kanunda ve diğer kanunlarda yer alan diğer sigorta primi indirimi, teşvik ve desteklerden yararlanamaz.

Bu durumda, üç aylık destek süresinde destek kapsamına giren sigortalıdan dolayı kısa çalışma ödeneğinden/nakdi ücret desteğinden yararlanılan aylık ortalama gün sayısı kadar bu destekten yararlanılabileceğinden, ilgili ayda 07252 kanun numarası seçilmek suretiyle düzenlenmiş olan aylık prim ve hizmet belgesinde/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde bildirilen sigortalının ayın kalan çalışma günlerinin kanun numarası seçilmeksizin düzenlenecek aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.

Özel sektör işverenleri, 4447 sayılı Kanunun geçici 26 ncı maddesinde yer alan prim desteğinden yararlanmak için anılan maddede aranılan şartları sağlamaları halinde, destekten yararlanılacak aya ilişkin 07252 kanun numarası seçilerek düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinin/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresinde Kuruma verilip verilmediği, 07252 kanun numarası seçilerek düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinden/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinden dolayı tahhakuk edecek primlerin süresinde ödenip ödenmediğine bakılmaksızın söz konusu maddede belirtilen destekten yararlanılabilecektir.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun geçici 23 üncü maddesi çerçevesinde Covid-19 gerekçesiyle 30/06/2020 tarihi ve öncesinde kısa çalışma ödeneğinden faydalanan işyerleri için kısa çalışma ödeneği süresi 31.10.2020 tarihine kadar 2 ay süre ile tekrar uzatılmıştır. İşverenlerin kısa çalışma ödeneği süresince hiçbir işçisini işten çıkarmaması gerektiğini, aksi halde faydalanılan kısa çalışma ödeneğinin bozulacağını hatırlatmak isteriz.

Diğer yandan kısa çalışma ödeneğini sonlandırmak isteyen işveren, normal çalışmaya döneceği tarihten bir hafta öncesinden yazılı olarak bağlı bulunulan işkur a bildirmesi gerekmektedir.

4857 sayılı İş Kanununun geçici 10 uncu maddesi ile 17/04/2020 tarihinden sonra geçerli olmak üzere getirilen işten çıkarma yasağı 04/09/2020 tarih ve 31234 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 2 ay daha uzatılarak 17/11/2020 tarihine kadar tekrar uzatılmıştır.

Bununla birlikte 4857 sayılı İş Kanununun geçici 10 uncu maddesinin ikinci bendinde geçen nakdi ücret desteği de aynı şekilde 17/11/2020 tarihine kadar uzatılmıştır.

İşten çıkarma yasağı 31.07.2020 tarihli ve 31202 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 17.09.2020 tarine kadar uzatılmıştır. 4857 Sayılı İş Kanunu 10. Geçici Maddesine göre bu süreçte iş akdinin 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25/ll maddesinde belirtilen sebepler dışında feshedilmesi durumunda, iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. Ancak çalışanlar bu sürede istifa ederek veya 4857 Sayılı İş Kanunu 24. maddesi uyarınca ya da emeklilik gibi nedenlerle iş sözleşmelerini sona erdirebilmektedir. Bu süreçte işverenler tarafından işten çıkışlarda kullanılabilecek SGK çıkış kodları ise şöyledir:

2- Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi

3- Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)

5- Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi

8- Emeklilik (yaşlılık) veye toptan ödeme nedeniyle

9- Malulen emeklilik nedeniyle

10- Ölüm

11- İş kazası sonucu ölüm

12- Askerlik

13- Kadın işçinin evlenmesi

14- Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması

16- Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli

17- İşyerinin kapanması

18- İşin sona ermesi

19- Mevsim bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır.Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır)

20- Kampanya bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır)  21- Statü değişikliği

23- İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih

24- İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih

25- İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davra nedeni ile fesih

26- Devamsızlık nedeni ile fesih

29- İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih

30- Vize süresinin bitimi ( İş akdinin askıya alınması halinde kullan Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır)

33- Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi

37- KHK ile kamu görevinden çıkarma

38- Doğum nedeniyle işten ayrılma

39- 696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş

40- 696 KHK ile kamu işçiliğine geçilememesi sebebiyle çıkış

Her gün Sağlık Bakanı’nın açıkladığı Covid-19 verilerinden gördüğümüz üzere, kronik rahatsızlığı bulunan çalışanlar için halen risk devam etmektedir. İşverenlerden ve işçilerden gelen sorular ve talepler üzerine işten çıkış kodlarından 23 ve 24 kodlu çıkışların değerlendirilmesinin nasıl yapılacağına açıklık getirmek gerekliliği hasıl olmuştur.

23 ve 24 kodlu işten çıkış nedenlerinden önce işçi tarafından feshin kanuni dayanağına değinmekte fayda vardır. 23 ve 24 çıkış kodunun kullanılabilmesi için, çıkış nedeninin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesine dayandırılması gerekmektedir. İşçi, çalıştığı işyerinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesine dayandırılabilecek şartlara ve koşullara maruz kalmış ise bildirim süresini beklemeden iş sözleşmesini derhal fesih edebilir.

Şöyleki; 23 kodu ile işten çıkış verilebilmesi için, işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkması işçiye iş akdini fesih edebilme hakkı tanımaktadır (4857/24/III)( 7. Hukuk Dairesi 2013/15701 E., 2014/313 K. 15/01/2014). Bu durumda çıkış kodu olarak 23 kod seçilebilmektedir. Bu kodu ile işten çıkış verilen işçi aynı zamanda işsizlik maaşına da diğer şartları sağlaması halinde hak kazanmaktadır.

Bu noktada ayrıca belirtmek gerekir ki, işveren tarafından nakdi ücret desteği kapsamında ücretsiz izine gönderilen işçinin 4857/24/lll maddesinden doğan hakkı elinden alınmıştır. Çünkü, ilgili kanun maddesi olan 4857/Geçici 10. Madde de işverenin işçiyi ücretsiz izine ayırabileceği ve işçinin ise bunu gerekçe göstererek iş akdini haklı nedenlerle fesih edemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ancak işçinin yinede bu hakkını öne sürerek iş akdini fesih etmesi ve kıdem tazminatı talep etmesi halinde, işverenin de kıdem tazminatının ödenmesi yönünde rıza göstermesi halinde tazminat ödemesinde bir engel bulunmamaktadır.

24 çıkış kodu ile işten çıkış verilebilmesi için ise, işçinin iş sözleşmesini sağlık nedeniyle (4857/24/I) sona erdirmesi gerekmektedir. İşçinin, bu (4857/24/l) madde uyarınca sağlık nedeniyle fesih yapabilmesi için, işçinin çalışmasına engel olabilecek bir rahatsızlığının bulunup bulunmadığının tespiti ve bunu da  tam teşekküllü bir Devlet Hastanesi veya Üniversite Hastanelerinden alacağı sağlık kurulu raporuyla mümkün kılmaktadır.

İşçinin, sağlık nedeniyle bir diğer haklı fesih gerekçesi ise, işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa iş sözleşmesini haklı nedenle fesih edebilmektedir. Bunun için de, işçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan görüştüğü işveren ya da işverenin diğer bir işçisinin bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulması gerekli koşul olarak görülmektedir. 24 kodu ile işten çıkış verilen işçi aynı zamanda işsizlik maaşına da diğer şartları sağlaması halinde hak kazanacaktır.

Özetle, 23 kodunun kullanılabilmesi için işyerinde işin bir haftadan fazla süre ile durdurulması yeterli şart olarak görülmekte iken, 24 kodunun kullanılabilmesi için ise; birinci seçenek, işçinin sağlık kurulu raporuyla çalışmasına engel teşkil edecek sağlık sorunlarının tespit edilmiş olması, ikinci seçenekte de, işçinin sürekli görüştüğü işverenin veya başka bir işçinin bulaşıcı bir hastalığa yakalanması yeterli koşullardan sayılmaktadır.

4857 Sayılı İş Kanunu İlgili Maddesi

Madde 24 – Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

1. Sağlık sebepleri:
2. a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
3. b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

III. Zorlayıcı sebepler:

İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.

 

14.07.2020 tarihinde AK Parti Millet Vekillerince hazırlanan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunulan Kanun teklifi İşsizlik Sigortası Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişikliği içermektedir.

Sunulan teklifte, kısa çalışma ödeneğinden ve nakdi ücret desteğinden faydalanan işverenlere prim desteği ile beraberinde, Soma’da işten çıkarılan ve kıdem tazminatları ödenmeyen maden işçilerinin kıdem tazminatlarının Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu tarafından ödenmesini, kısa çalışma ödeneğinin sektörel olarak ayrı ayrı başvuru süresinin uzatılmasına Cumhurbaşkanı’na yetki verilmesini, işten çıkış yasağı sürecinde bazı işten çıkış durumlarının istisna kapsamına alınmasını ve 01.07.2020 tarihinden itibaren yürülüğe giren 50’den az çalışanı ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri ile kamuya ait işyerlerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünün ertelenmesini içermektedir.

Meclise sunulan kanun teklifinin 3. Maddesinde 4447 sayılı Kanuna eklenmek istenen Geçici 26. Madde ile; 01.07.2020 tarihinden önce kısa çalışma başvurusu yapmış özel sektör işyerlerinde kısa çalışma ödeneğinden faydalanan sigortalılarla sınırlı olmak üzere, kısa çalışmayı sonlandırmaları ve aynı işyerinde haftalık normal çalışma saatlerine dönmeleri durumunda, 31.12.2020 tarihini geçmemek üzere kısa çalışmanın son bulduğu ayı takip eden aydan itibaren üç ay süreyle, 5510 sayılı Kanunun 82. maddesi uyarında belirlenmiş prime esas kazanç alt sınırı(asgari ücret veya bazı sektörlerde belirlenen taban ücret) üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı, her ay bu işverenlerin SGK ya ödeyecekleri tüm primlerden mahsup edilemk suretiyle işverene destek sağlamaktadır.

Görüleceği üzere destek için 01 Temmuz tarihi milad olarak alınmış ve bu tarihten önce kısa çalışmaya başvurmuş işverenleri kapsayan bir düzenleme olmuştur.

Teklif maddesinin devamında ise yine 01.07.2020 tarihinden önce nakdi ücret desteğinden yararlandırılan sigortalının normal çalışma düzenine geçmesi halinde söz konusu destekten aynı süre ile faydalandırılabileceği belirtilmiştir.

Verilecek desteğin miktarı, kısa çalışma ödeneği alınan toplam günlerin aylık ortalaması ile sınırlandırılmıştır. Aynı şekilde nakdi ücret desteğinden yararlandırılanlar içinde nakdi ücret desteği aldıkları aylık ortalama gün sayısı ile sınırlandırılmış durumdadır.

Diğer bir husus ise bu destekten faydalanılan sigortalılar için aynı ayda farklı bir destek, indirim ve teşvikten faydalanılamamaktadır.

Kanun teklifinin aynı şekilde yasallaşması halinde uygulamanın nasıl olacağı, hesaplamaların ve bildirimlerin nasıl yapılacağı merak konusu iken, uygulamanın SGK üzerinden asgari ücret desteğinin hesaplandığı şekilde sistem tarafından hesaplanması ve işverenin ödemesi aşamasında prim borçlarından mahsup edilmesi şeklinde olması Mali Müşavirlerin ve insan kaynakları çalışanlarının beklentilerine de karşılık olacağı kanaatindeyiz.

Örneğin, insan kaynakları çalışanı tarafından verilecek aylık prim ve hizmet beyannamesinde sigortalı herhangi bir teşvikten faydalandırılmamış ve aynı zamanda bu sigortalı kısa çalışma döneminde kısa çalışma ödeneğinden faydalanmış ise SGK tarafından destek hesaplamasında dikkate alınarak hesaplaması yapılabileceği düşüncesindeyiz.

Çokça yaşanan sıkıntılardan birisi ise, işveren tarafından pandemi ücretsiz izinli olarak aylık prim ve hizmet bildirgesinde beyan edilen sigortalıların ilgili dönemleri için, ayrıca işveren sistemi üzerinden ikinci bir bildirim yapılması kimi işverenler tarafından zamanında yerine getiremediği ve bu nedenle bildirim için tanınan sürenin geçirilmesinden kaynaklı, çalışanların alması gereken ücret desteklerini alamamalarına, dolayısı ile mağduriyetlere sebebiyet vermiştir. Bu nedenle pandemi döneminde aylık prim ve hizmet bildirgelerinde eksik gün nedenleri pandemi ücretsiz izinli olarak beyan edilen çalışanların nakdi ücret desteklerini alabilmeleri için, ya ikinci bir bildirime gerek olmaksızın aylık prim ve hizmet bildirgesinde beyanlar dikkate alınarak ödemelerinin yapılması yada işverenlere gereye doğru işveren sisteminde daha önce aylık prim ve hizmet bildirgelerinde beyan edilen beyanları ile örtüşecek şekilde bilgi girişi yapabilmelerine imkan tanınması gerekmektedir. Aksi takdirde bu süreçte hak kayıplarının ve mağduriyerlerin artacağına hiç kuşku yoktur.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 38’inci maddesinin a bendinin 1’inci fıkrası ile “50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri” için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma yükümlülüğü 01.07.2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

Bu hüküm ile 01.07.2020 tarihinden itibaren Az Tehlikeli Sınıfta yer alan işyerlerinde İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi çalıştırmak veya hizmet almak mecburidir.

Bu işyeri işverenleri veya işveren vekili, gerekli eğitimlerini ve sertifikalarını almaları halinde, işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilmektedirler. Yani işveren veya vekili iş sağlığı ve güvenliği eğitimini alarak kendi işyerlerinin iş güvenliği uzmanı olarak görev alabilme imkanları bulunmaktadır. Ayrıca bu işyerleri için, Kanunun 15’inci maddesi hükmü ile “işe girişlerde, iş değişikliklerinde, iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri hâlinde, işin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla” sağlık muayenelerini kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de yaptırabilme imkanını getirmiştir.

Sonuç olarak, 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli işyerleri işverenleri veya işveren vekilleri  Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından açılan sertifika programlarına katılarak ve sonucunda yapılacak sınavda başarılı olmaları halinde kendi işyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirebileceklerdir. Sertifika programına katılmak için herhangi bir mezuniyet şartı aranmamakta olup, 18 yaşını dolduran her işveren veya vekili iş güvenliği uzmanlığı eğitimi alabilmektedirler.

Kanunda belirtilen hükümlülükleri yerine getirmeyen işverler ise çalışan sayılarına ve işyeri tehlike sınıflarına göre farklı tutarlarda idari para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceklerdir.

Bakanlık tarafından, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca 2020 yılı için uygulanan idari para cezası tutarlarına sitemiz https://www.kardemymm.com.tr/kategori/pratik-bilgiler-tr/ adresinden ulaşılabilir.

Covid-19 nedeniyle 30.06.2020 tarihine kadar kısa çalışma ödeneğine başvurmuş işyerleri için kısa çalışma ödeneğinin süresi bir ay süreyle uzatıldı.

Kısa Çalışma Uygulanan İşyerleri İçin Kısa Çalışma Ödeneğinin Süresinin Uzatılması hakkında Cumhurbaşkanı Kararı 30.06.2020 tarih ve 31171 sayılı Resmi Gazetede yayımlandı.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun ek 2’nci maddesi ile geçici 23’üncü maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde, 30.06.2020 tarihine kadar (dahil) kısa çalışma ödeneğine başvurmuş işverenler, yeni bir başvuru ve uygunluk tespiti gerektirmeksızın, önceki yararlanılan işçiler ve aynı koşullarla 1 ay süre ile talep etmeleri halinde kısa çalışma ödeneğinden faydalanabileceklerdir.

Karar’da; 30.06.2020 tarihinden önce kısa çalışma ödeneğine başvurmuş ve süresi bitmiş olan işyerleri 01.07.2020 tarihinden itibaren, 30.06.2020 tarihinde kısa çalışma uygulaması devam eden işyerleri ise kısa çalışma uygulamasının bitiş tarihinden başlamak üzere bir ay süre ile kısa çalışma uygulamasına devam edebileceklerine karar verilmiştir.

Yine ilgili Karar’da dikkat çeken madde ise, Covid-19 nedeniyle yapılan ödemelerin işsizlik ödeneği süresinden düşülmeyeceğinin karara bağlanmış olmasıdır. Bu yönüyle, işçi tarafından da sevinçle karşılanan bir karar olmuştur.

İşten Çıkarma Yasağı 17.08.2020 tarihine kadar uzatıldı.

Aynı tarih ve sayılı gazetede 17.07.2020 tarihindee son bulacak olan işten çıkarma yasağının süresi bir ay daha uzatıldı. Bu sürelerde işverenler yine istemeleri halinde çalışanlarını nakdi ücret desteğinden faydalandırabileceklerdir.

İşten çıkarma yasağının bu süre zarfında bir çok yönüyle eleştirilere neden olduğunu görüyoruz. Bir yönüyle olumlu olan bu kararın, diğer yönüyle de iş dünyasının taleplerinin karşılanması noktasında eksik kaldığını söylememiz gerekiyor.

Örneğin, işçi işyerinden ayrılmak ve işveren de işçisine hizmetlerinin karşılığında inisiyatifini kullanarak kıdem tazminatı ödemek istemektedir. Ancak bu noktada işverenin karşısına işten çıkarma yasağı çıkmaktadır. Çünkü işveren her ne kadar istifa(İşten çıkarma yasağına göre işveren 25/ll madde haricinde işten çıkış veremiyor) nedeniyle işten çıkış vermiş olsa bile, gelecekte yapılacak incelemelerde işçiye ödenen kıdem tazminatının işveren tarafından fesih olarak yorumlanabileceğini, bu sebeple işverenin ve işçinin karşılıklı taleplerini yerine getirmeleri ne yazıkki mümkün olmamaktadır. Bunun gibi bir çok örnek sayılabilir.

Kısa çalışma uygulayan işverenlerin uygulama süresince işten çıkış yapmamalarını, kısa çalışma ödeneğinden faydalanan işçinin işten ayrılması, emekli olması gibi sebeplerle iş sözleşmesi sona ermiş ise derhal bağlı olunan İşkur’a yazılı bildirmeleri hatırlatmak isteriz. Aksi takdirde fazla yapılan ödemelerin, hatta kısa çalışma ödemelerinin tümünün faiziyle geri talep edilebileceği riskini önemle hatırlatırız.

Bilindiği üzere Covid-19 salgını nedeniyle mücbir sebep kapsamında faaliyet gösteren işverenler için 2020/Mart ayına ait sigorta primlerinin son ödeme süresi 02/11/2020 tarihine, 2020/Nisan ayına ait sigorta primlerinin son ödeme süresi 30/11/2020 tarihine, 2020/Mayıs ayına ait sigorta primlerinin son ödeme süresi 31/12/2020 tarihine ertelenmiştir.

Tüm işverenler SGK prim ödemelerinde erteleme olup olmadığını, SGK tarafından hazırlanan https://uyg.sgk.gov.tr/IsverenSistemi sistemi üzerinden “Covid-19 Erteleme Bilgisi” menüsünden sorgulama yapabileceklerdir. Ancak SGK primleri için bankaya otomatik talimat vermiş olan işverenlerin, erteleme hakkı olup ve bu haktan faydalanmak istemeleri halinde, bankaya vermiş oldukları otomatik talimatlarını iptal ettirmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde banka otomatik olarak, normal son ödeme tarihini baz alarak sistemden ödeme yapacaktır. Mağduriyet yaşanmaması adına işverenlerin sistemden mücbir sebep kapsamında olup olmadıklarını sorgulamaları ve mücbir sebepten faydalananların otomatik ödemelerinin iptal ederek ötelemeden faydalanmaları gerekmektedir.

17/04/2020 tarihli ve  31102 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covıd-19) Salgınının Ekonomik Ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ve 4857 Sayılı İş Kanunu’nda değişiklikler yapılmıştır.

4447 Sayılı Kanuna eklenen geçici 24. Madde ile;

• “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte iş sözleşmesi bulunmakla birlikte 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesi uyarınca işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile 15/3/2020 tarihinden sonra 51 inci madde kapsamında iş sözleşmesi feshedilen ve bu Kanunun diğer hükümlerine göre işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçilere, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almamak kaydıyla ve 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak süreyi geçmemek üzere, bu süre içinde ücretsiz izinde bulundukları veya işsiz kaldıkları süre kadar, Fondan günlük 39,24 Türk lirası nakdi ücret desteği verilir. Yapılan ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılamaz.
• Birinci fıkra kapsamında ücretsiz izne ayrılarak nakdi ücret desteğinden yararlanan işçinin fiilen çalıştırıldığının tespiti halinde işverene, bu şekilde çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere fiilin işlendiği tarihteki 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesince belirlenen aylık brüt asgari ücret tutarında çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince idari para cezası uygulanır ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.
• Bu madde kapsamında nakdi ücret desteğinden yararlananlardan 5510 sayılı Kanuna göre genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamına girmeyenler, aynı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılırlar ve genel sağlık sigortasına ilişkin primleri Fondan karşılanır.”

Bu hükümlere göre;

• 17/04/2020 tarihi itibariyle iş akdi devam etmekte olup, işveren tarafından ücretsiz izne ayrılmış olan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler (17/04/2020 tarihinden önce ücretsiz izne ayrılmış olanlar bu tarihe kadarki ücretsiz izin süresi için bu hükümden yararlanamayacaktır.),
• 15/03/2020 tarihinden sonra 4447 sayılı Kanunun 51’inci maddesi kapsamında iş sözleşmesi feshedilen (İşsizlik ödeneğine hak kazanacak nedenlerle) ve aynı Kanunun diğer hükümlerine göre (Son 3 Yılda 600 Gün ve Son 120 Gün Şartı) işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçiler, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almamak kaydıyla nakdi ücret desteğinden yararlanacaklardır. Nakdi ücret desteği günlük 39,24 TL, aylık 1.177,2 TL (Net 1.168,27 TL) olarak belirlenmiştir.
• Ücretsiz izine çıkarılan çalışanların ücret desteği aldığı sürelerde fiilen çalıştırıldıkları tespit edilmesi halinde işverenlere her ay için ayrı ayrı idari para cezası verilecek olup, ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.

4447 Sayılı Kanuna eklenen geçici 25. Madde ile;

• “29.02.2020 tarihinden itibaren İşverenlerin yaptıkları zorlayıcı (Covid-19) sebep gerekçeli kısa çalışma başvuruları için, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeksizin, işverenlerin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi gerçekleştirilecektir.”
• İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir. Bu sebeple KÇÖ işçi listelerinin yeniden gözden geçirilmesi ve bildirimde bulunacak listelerdeki çalışanların uygun şartları taşıyıp taşımadıkları işkur işveren temsilcisi ile irtibat kurularak teyit edilmesi işverenlerin hatalı bildirimlerinin önüne geçilecektir.

4857 Sayılı Kanuna eklenen geçici 10. Madde ile;

• “Bu Kanunun kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın her türlü iş veya hizmet sözleşmesi, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle 25 inci maddenin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında işveren tarafından feshedilemez.
• Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç aylık süreyi geçmemek üzere işveren işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırabilir. Bu madde kapsamında ücretsiz izne ayrılmak, işçiye haklı nedene dayanarak sözleşmeyi fesih hakkı vermez.
• Bu madde hükümlerine aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası verilir.”

Bu hükümlere göre;

• 17/04/2020 ile 17/06/2020 tarihleri arasında 4857 Sayılı Kanun kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın her türlü iş ve hizmet sözleşmeleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında feshedilemeyecektir.
• 17/04/2020 ile 17/06/2020 tarihleri arasında işverenler işçiyi kısmen yada tamamen ücretsiz izine ayırabileceklerdir. Bu ücretsiz izin işçiye haklı nedenlerle iş akdini fesih hakkı vermemekle birlikte, işçiden onay alma zorunluluğu bulunmamaktadır.
• 17/04/2020 ile 17/06/2020 tarihleri arasında iş sözleşmesini, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında fesheden işveren yada işveren vekiline, her işçin ayrı ayrı idari para cezası uygulanacaktır.